Acil serviste gözardı edilmemesi gereken bir oran: PaO2/FiO2

1234

Günlük pratik uygulamalarımızda bir çok yolla değerlendirdiğimiz oksijenizasyonun özel öneme sahip bir oranlaması vardır ki, klinik süreci belirler. PaO2/FiO2 oranı olarak bilinen bu hesaplama, bugünkü yazımın konusunu oluşturmaktadır.

Sıklıkla ventile edilmiş hastaların değerlendirmesinde kullanılan PaO2/FiO2 oranının, normal aralığı 300-500 mmHg dır. 300 mmHg olması anormal gaz değişimlerinin varlığının habercisidir. 200 mmHg’nın  altına indiğinin saptanması “Ciddi Hipoksemi” yi işaret eder.

PaO2, arteryel oksijen basıncı olup, arteryel kan gazı değerlendirmesi ile saptadığımız plazmadaki oksijen çözünmüşlüğüdür.

FiO2, Fraction of Inspired Oxygen anlamına gelen bir kısaltmadır. Solunan her 100 birim hava molekülü içindeki toplam oksijen molekülünü gösteren ölçümdür.

PaO2/FiO2 oranı günümüze değin özellikle de akciğer hasarını değerlendirmek için kullanılmış, çeşitli kılavuzların da temel yapı taşını oluşturmuştur. Acilci.net te de yer verdiğimiz Berlin kriterleri de bunlardan biridir. Hatırlanacağı üzere, 1994 te hayatımıza giren AECC kriterlerinin, yeni Berlin kriterlerine dönüşümü günümüz ARDS (Acute Respiratory Distress Syndrome Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu) değerlendirmelerimize de yön vermiştir. (Geçmiş tarihli ilgili yazımıza ulaşmak için lütfen tıklayınız… )

Hipoksi’ye bağlı hücresel tolerans değişkenlik gösterir. Örneğin, beyin hücrelerinin 4-6 dakikalık süreçte verdiği geri dönüşümsüz hasarı başlatan benzer hipoksik stres; geri geldiği takdirde, iskelet kaslarının 30 dakika sonunda tam olarak düzelmesine sebep olur.
FiO2 nasıl hesaplanır?

Tahmini FiO2 değeri:  21 + ( lt/dk Oksijen x 4) = % değer

Örnek: 4lt/dk O2 verilen bir hasta için FiO2= 21 + (4 x 4) = %37 = 0,37

Genel kültür bilgilerimizden ya da daha iyi ihtimalle okul yıllarımızdan hatırlanacağı üzere “Dalton Kanunu” na göre bir gaz karışımı basıncı içeriğinde bulunan her bir bileşenin ayrı ayrı basınçlarının toplamıdır. Yine aynı bilgilerimize göre, atmosfer basıncı 760 mmHg iken soluduğumuz hava içinde; %78 Azot, % 21 Oksijen, %0.03 Karbondioksit bulunur. Fio2 hesaplamalarımızda kullanılan “21” değeri bu detaydan gelmektedir.

Bu bilgiler doğrultusunda, PaO2/FiO2 oranının kullanıldığı ve akciğer hasar değerlendirmemizi tanımlayan Berlin kriterlerini tekrar hatırlayacak olursak;

Sonuç olarak, Periferik dokuların metabolik gereksinimlerini sağlamakta yetersizliğe neden olan bir oksijenizasyonu değerlendirirken arteryel oksijen saturasyonu (SaO2), arteryel oksijen basıncı (PaO2), alveolar oksijen gradiyenti (PA-a) yanında PaO2/FiO2 oranına da dikkat edilmelidir. Bu oran özellikle de; ARDS olarak bilinen akut inflamatuar diffüz akciğer zedelenmesi sonucu pulmoner kapiller geçirgenliğin artması ve pulmoner bölgeye sıvı geçişi nedeniyle oluşan pulmoner ödem tablosunun değerlendirmesinde çok işlevseldir.

Kaynaklar

1.
Lai C-C, Sung M-I, Liu H-H, et al. The Ratio of Partial Pressure Arterial Oxygen and Fraction of Inspired Oxygen 1 Day After Acute Respiratory Distress Syndrome Onset Can Predict the Outcomes of Involving Patients. Medicine. 2016;95(14):e3333. doi: 10.1097/md.0000000000003333
2.
Villar R, Hughson RL. Vascular conductance and muscle blood flow during exercise are altered by inspired oxygen fraction and arterial perfusion pressure. Physiological Reports. 2017;5(5):e13144. doi: 10.14814/phy2.13144
3.
Acute respiratory distress syndrome: Clinical features and diagnosis in adults. uptodate. https://www.uptodate.com/contents/acute-respiratory-distress-syndrome-clinical-features-and-diagnosis-in-adults. Published March 15, 2016. Accessed September 24, 2017.
4.
Oxygenation and mechanisms of hypoxemia . uptodate. https://www.uptodate.com/contents/oxygenation-and-mechanisms-of-hypoxemia. Published May 31, 2017. Accessed September 24, 2017.
Print Friendly, PDF & Email

Biyografi: Serkan Emre Eroğlu

Serkan Emre Eroğlu
Acilci.net Kurucu Editörü. Acil Tıp Uzmanı, Doçent Doktor, İdari ve Eğitim Sorumlusu. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp Kliniği. Yeniliklere açık, gerektiğinde risk almaktan kaçınmayıp büyük oynamayı seven kişiliğe sahiptir. Sinemanın aksiyon ve bilim kurgu türlü olanına, müziğin ise nostaljik olanına bayılır. Beşiktaşın taraftarı, Çarşı grubunun aşığıdır.

Yazarın diğer yazıları da belki ilginizi çeker

Travmatik Beyin Hasarında Entübasyon

Hastanın TBH’sı çok fazla. Entübasyon sırasında KİBAS artışını engellemeye o kadar da gerek yok. Yanlış. …

Pin It on Pinterest

Haftalık gazetemize abone olun

Her Cumartesi sabahı, sıcak kahvenizi alıp, hafif bir müzik koyup, e-postanızı kontrol ettiğinizde o hafta kaçırdığınız Acilci.Net makalelerini görmek istemez misiniz?

Siz siz olun yeni haftaya yeni bilgilerle başlama fırsatını kaçırmayın.

Unutmayın, hocanız da, asistanınız da bu siteyi okuyor! 

PS. Eğer 10 ay boyunca hiçbir postayı açmazsanız bize küstüğünüzü düşünerek posta göndermeye ara vereceğiz. Yeniden başlamak için ise kaydolmanız yeterli.

Harika! O zaman cumartesi görüşürüz.