Oyun Teorisi

Uçurumun Kenarı

Konsültasyon notunda yazanlara öfkeyle bir defa daha baktı. Uzunca bir nottu ama onun için hiç bir şey ifade etmiyordu. Topu ustaca çevirmeyi bile becerememişti notu yazan. Vücudundaki yorgunluk içindeki öfkeye karıştıkça, ruhunun yıkıcı tarafının aklını yavaş yavaş ele geçirdiğini hissediyordu. Sert bir kahve çekti canı. Önündeki notlarına bakarken yakaladı kendini. Elinde bir sürü devredilmeyi bekleyen hasta vardı ama hepsinin konsültasyon …

Okumaya devam et »

Metis

Ne şikayetiniz var? diye sordu. Hasta “Başım dönüyor” dedi. Elindeki giriş kağıdından hastanın ismine bakarken içinden “Anlaşıldı, bugün başı dönenler günü.” diye geçirdi. Müşahadedeki vertigo hastalarını hatırladı. Nasıl olduğunu anlamıyordu ama nöbetlerin “semptomları” oluyordu. Bir gün göğüs ağrısı, bir gün senkop, bir gün karın ağrısı daha baskın hale geliyordu. Aklından bir çırpıda vertigoyla ilgili bilgileri süzülürken, bağırarak gelen kalabalığı duydu. …

Okumaya devam et »

Rakibinizin Stratejisini Öngörmek – Bölüm 2

Daireyi Kare Yapmak Eş zamanlı oyunlarda karşıdakinin hamlesini görmeden bir seçim yapılması, rakibin de aynı durumla karşı karşıya olduğunun bilinmesi, oyuncuların birbirlerinin hamlesini görmeleri değil tahmin etmeleri etkileşimini doğurur. Bu karşılıklı etkileşimde kendinizi rakibinizin yerine koymanız gerekir ki onun da aynı şeyi yaptığını düşünebilirsiniz. O zaman “ben onun benim ne düşündüğümü düşündüğünü düşünürsem…” gibi dairesel bir akıl yürütmeyle karşı karşıya …

Okumaya devam et »

Rakibinizin Stratejisini Öngörmek – Bölüm 1

Satranç gibi hamlelerin birbirini takip ettiği oyunlarda rakipler, karşıdakinin hamlesini görerek kendi hamlesini belirlemeye çalışır. Ardışık hamleli oyunlarda, her oyuncunun, geriye doğru akıl yürüterek kendisinin o sıradaki hamlesini öngörmesi gerekmektedir. Doğrusal bir düşünce zinciri vardır: “Eğer bunu yaparsam, öteki oyuncu şunu yapacak –ki bu durumda ben de şöyle karşılık vereceğim.” Bazı oyunlarda ise oyuncuların her biri ötekinin seçimini bilmeden hareket …

Okumaya devam et »

Dikey Düşünme – Yatay Düşünme; Aort Diseksiyonu Hatasız Yönetilebilir mi?

NASA Apollo uzay programını yürütürken kritik bir durumla karşı karşıyaydı; astronotların beslenmesi. Gıdalar bozulursa ve yenemez duruma gelirse astronotlar aç kalacaklardı. Bozulmuş gıdaları astronotlar farkına varmadan yerlerse uzayda hastalanmış astronotlarla karşı karşıya kalınacaktı. O halde sıfır hatayla çalışılmalıydı. ABD’de Pillsbury firması tarafından NASA ve ABD ordusu için ‘sıfır hatalı’ ürün üretimi amacına yönelik olarak HACCP geliştirilmiştir. HACCP, İngilizce Hazard Analysis …

Okumaya devam et »

Rakibinizin Yanıtını Önceden Sezmek

Bir strateji oyununun temelinde, oyuncuların kararlarının karşılıklı bağımlı olması yatar. Bu karşılıklı etkileşimler iki yolla ortaya çıkar: Birincisi, hamleler art arda gelir yani ardışıktır. Oyuncular hamleleri sırayla yaparlar. İkinci tür karşılıklı etkileşim ise tutuklular ikileminde olduğu gibi eş zamanlıdır. Oyuncular aynı anda, ötekinin o sıradaki eylemlerini bilmeksizin karar verir ve hareket eder. Bir stratejik etkileşimin ardışık mı, eşzamanlı mı olduğunu …

Okumaya devam et »

Stratejik Davranış

Toplum içerisinde nasıl davranmalıyız? Ahlak ve görgü kuralları bu konuda bize yol gösterse de yaşamımızı etkileyen bir başka kavram, stratejik davranış ve onun ilkeleridir. “Toplum içerisinde nasıl davranmalıyız” sorusunu biraz daha özelleştirelim ve  yaşamımızın büyük çoğunluğunu geçirdiğimiz acil servislerde nasıl davranmalıyız sorusuna yanıt arayalım. Acil servis pratiğinde verdiğimiz kararlar, başkalarının verdiği kararlarla kesişir, etkileşir ve dönüşür. Bu karşılıklı etkileşim, düşüncelerimizde …

Okumaya devam et »

Öngörülebilir Olmama

Katastrofik sonuçlar doğuran hastalıklar anlatılırken tipik belirtiler ve bulgulardan bahsedilir. Bir dikey düşünen beyin, şikâyetlerden yola çıkarak sonuca ulaşmaya yönelir, ama hastaların izledikleri yol yataydır. Şikâyetlerin bir başlangıç dönemi vardır. Acil servise başvurulur ve sonuca ulaşana kadar pek çok kişinin rol oynadığı süreçlerden geçilir. Tek tek tüm bu süreçlerin en uygun olabilmesi için geliştirilmiş ölçütler vardır. Triyaj sistemi, muayene, uygun …

Okumaya devam et »

İnsan Düşmanından Nasıl Yarar Sağlar?

Ahmaklar dostluklarını bozar, oysa sağduyu sahibi olanlar düşmanlıkları bile kazanca çevirmeyi bilir. Düşmanı (1) olmayan bir siyasal yönetim var mıdır? Siyasal yönetim, tükenmez bir kin ve düşmanlık kaynağı değil midir? Yöneticilerin rakiplerinin kıskançlığına, çekemezliğe ve rekabete, yani düşmanlıktan yana zengin bütün tutkulara maruz kalmadığı bir yönetim görülmüş müdür? Engellendiğinde, yöneticisine karşı kırıcı ve yok edici duygular beslememiş çalışan var mıdır? …

Okumaya devam et »

Tutuklular İkilemini Tanımak ve Çözmek (Oyun Teorisi)

Bir acil tıp kliniğinde işbirliği ve rekabet arasındaki dengeyi yöneten nedir? Kliniğin kendi içerisindeki (hocası, uzmanları, baş asistanı, asistanları) ve içinde bulunduğu çevreyle (hastalar-diğer klinikler) arasındaki işbirliği her zaman rekabetin tehdidi altındadır. Her oyuncu kendisi için o an en iyi olan seçeneği (baskın stratejisini) hayata geçirmek istediğinde bedel işbirliği içinde olduklarında karşılaşacaklarından daha ağır olabilmektedir. Bu durumu oyun teorisi kavramlarıyla  anlatmak için “tutuklular ikilemi”nden …

Okumaya devam et »

Pin It on Pinterest