Anasayfa > Genel > İdrar Analizi
x

İdrar Analizi

Acil serviste en çok istediğimiz tetkiklerden biri idrar tahlilidir herhalde. Bu kadar sık karşılaştıktan sonra idrar tahlili bizler için ‘’Hımmm lökosit var/yok’’a dönebiliyor. Ama belki de bu idrarın bize anlatmaya çalıştığı başka şeyler de vardır..

Konu anlatmaktan çok konuyla ilgili sıkça yanlış yapılanlar daha çok ilgimi çektiği için bu yazı da diğerleri gibi spot bilgiler şeklinde olacak.

Simerville ve arkadaşları, idrar tekiğiyle ilgili güzel özet niteliğinde bir derleme yayınlamışlar (buyrun link), oradan dikkate değer olduğunu düşündüğüm birkaç ayrıntıya beraber bakalım mı? (bakalım..)

Örnek alımı:
  • Kadın ve erkeklerde orta akım idrar alımı yeterlidir
  • Kadınlarda örnek alımı öncesi eksternal genitalyanın temizlenmesi önerilse de bunun kanıtlanmış yararı yoktur; ek olarak da yapılan bir çalışmada öncesinde temizlik yapılan ve yapılmayan gruplar arasında kontaminasyon oranları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır
  • Eğer iki saat içerisinde çalışılamayacaksa örneklerin buzdolabına konması gerekmektedir ki sonrasında yanlış yanlış sonuçlarla uğraşmayalım
Üriner spesifik dansite:
  • Çoğu zaman ihmal ettiğimiz, gülüp geçtiğimiz bu değer, hastanın hidrasyon durumu hakkında bilgi verir
  • 1.003 ile 1.030 arasında değişmekle beraber 1.010 altı değerler rölatif hidrasyon lehineyken 1.020 üstü değerler ise rölatif olarak dehidratasyonu gösterir
  • İntrinsik renal yetmezliği olan hastalarda ise bu değer 1.010’da sabitlenir
Hematüri:
  • Amerikan Üroloji Derneği’ne göre; her sahada 3 veya daha fazla kırmızı kan hücresinin görülmesi hematüridir
  • Hızlı idrar tekiği için kullandığımız dipstick’ler, eritrositlerdeki peroksidaz aktivitesini tespit ederler. Ancak bu durum; miyoglobinüri, hemoglobinüri gibi durumlarda yanlış pozitif sonuç almamızın da nedenidir. Ek bilgi; kullandığımız bu dipstickler havayla etkileşime girip yanlış sonuç verebiliyor (nitrit konusunda), bu nedenle kullanmadığımız zamanlarda kapağı sürekli kapalı tutmakta fayda var
  • Hematüriyi etiyolojilerine göre aşırı kısa olarak 3’e ayrılabiliriz;
    • Glomerüler hematüri (glomerulonefrit vs.)
    • Renal hematüri (tubulointersitisyel hasar vs.)
    • Ürolojik hematüri (taş, enfeksiyon, tümör)

Peki ben hematüri hakkında ayrıntılı bilgi vermek için mi etiyolojiye girdim; hayır! Sadece idrar mikroskobisine bakarak etiyoloji hakkında yorum yapabileceğimizi belirtmek için adeta yavaştan altyapı hazırladım.

Proteinüri +
Eritrosit kümesi +
Dismorfik kırmızı hücre +

————————

Glomerüler Hematüri
Proteinüri +
Eritrosit kümesi –
Dismorfik kırmızı hücre –

————————

Renal Hematüri
Proteinüri –
Eritrosit kümesi –
Dismorfik kırmızı hücre –

————————

Ürolojik Hematüri
Kaç lökosit anlamlı?
  • Erkeklerde normalde her sahada iki veya daha az beyaz küre görmemiz beklenirken kadınlarda beş beyaz küreden az olması beklenir
Ketonüri:
  • Normalde idrarde keton olması beklenmez. Görülürse sıkıntı olur. Peki bu sıkıntı neden kaynaklanır derseniz kontrolsüz diyabette (ketoz? ketoasidoz?) olur, açlıkta olur, karbonhidratsız beslenmede olur. Ek olarak, kontrolsüz diyabete glukozüri de eşlik eder
ÖZET:
  • Hematüri mi gördük, yanlış pozitif olasılığını düşünüyoruz. Vay efendim gerçek hematüri mi; o zaman proteinüri, dismorfik hücre, eritrosit kümesi varlığına bakıyoruz ki etiyoloji konusunda yönlendirici olsun.
  • İki saatten fazla bekleyen idrarlara ‘’olmamış bu’’ diyoruz.
  • Hastanın hidrasyon durumu konusunda arada mı kaldık o zaman neden idrar dansitesine göz atmıyoruz. 1.010 gördüğümüzde benim daha önce yaptığım gibi ‘’Heheh sayıya bak’’ deyip geçmiyoruz.
  • Ketonüri saptadık, hasta anamnez veremiyor, hastanın beslenme durumu konusunda emin değiliz, ya bu keton neden bu hasta aç mı aşırı tok mu diye çaresizce ağlarken glukozürinin eşlik ettiğini mi gördük; işte o zaman zafer hissiyatıyla kan şekeri regülasyon bozukluğuna yönleniyoruz

Gün geçmiyor ki insan idrar hakkında yeni bir şey öğrenmesin.
Saygı ve sevgiyle sizleri selamlıyorum.

Kaynak

Simerville JA, Maxted WC, Pahira JJ. Urinalysis: a comprehensive review. Am Fam Physician. 2005;71 (6):1153-62

Editör: Yusuf Ali Altuncı

Print Friendly

Yazarın diğer yazıları da belki ilginizi çeker

img_2222

Acil Tıp Hocaları için – Team Based Learning – Özet

Uzun yıllardır, bir çoğumuzun da içinde bulunduğu, Tıp Fakültesi öğrenci eğitiminde yer alan ve önemli …

3 yorum

  1. selçuk engin

    bulantı ve kusmayla giden tablolarda ketonüri önemli olabilir. bulantıyı arttıran bir faktör de yağ yakıı olduğu için, hastaya şekerli bir serum vererek kusma kısır döngüsünü kırmak düşünülebilir. Özellikle gastroenterit olmuş hasta şekeri başka nasıl alsın? minnettar kalacaktır..:)

  2. teşekkürler, güzel yazı

  3. Çok keyifli ve önemli bilgiler içeren bir yazıydı, teşekkürler..

Siz de bu yazıya bir yorum yapın