Başak Bayram

Başak Bayram

Acil Tıp Uzmanı, Doçent, Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Tıp AD. Bilgiye ulaşmayı, bildiğini paylaşmayı ama en çok onu kullanmayı sever. Kendini kanıtlarla değil duygularıyla sınırlar, öyle de yaşar. Basket topunun parkedeki sesine, yemeğin her türlüsüne, arabasının şehirden ayrılırken gidişine, ama en çok köyünün kokusuna tutkundur.
  • Photo of Grip ve Soğuk Algınlığı

    Grip ve Soğuk Algınlığı

    Havanın soğuması ile birlikte soğuk algınlığı ve grip vakalarının sayısı arttı. Bundan en fazla etkilenen her zamankinden daha kalabalık olan acil servisler. Gelen hastaların beklentileri ise sınırsız. ‘Antibiyotik kullanmadan iyileşmiyorum’, ‘bir serum bile takmayacak mısınız’…..Her gün duyduğumuz serzenişler. Özellikle içinde ne olduğunu bilmediği serumlar (hele bir de renkli olanı-sarı seron-) olmadan iyileşmeyeceğini düşünenler, serumun içeriğini paylaştım diye Twitter üzerinden hekimlere hakarete varan yorumlar attılar. Durum bu olunca grip tedavilerine kanıta dayalı bir bakış atmak için bu yazıyı yazmak istedim.               Bu yazıda viral üst solunum yolu enfeksiyonlarından bahsedeceğiz (sadece grip değil!). Grip ve soğuk algınlığını ayıran etkenleri. Soğuk algınlığına neden…

  • Photo of Toplum Kökenli Pnömoni 2019 ATS/IDSA Kılavuzu

    Toplum Kökenli Pnömoni 2019 ATS/IDSA Kılavuzu

    Son kılavuzdan 12 yıl sonra Amerikan Toraks Derneği (ATS) / Amerika Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (IDSA) bu ay içerisinde Toplum Kökenli Pnömoni için yeni klavuzlarını yayımladılar​1​. Bu yazıda klavuzu sizlere özetlemeye çalışacağım. Bu kılavuzun kapsamı daraltılmış ve PICO (popülasyon, girişim, karşılaştırma ve sonlanım) formatında hazırlanan soruların yanıtları verilmiş. Toplam 16 soruya yanıt aranmış. Toplum kökenli pnömoni (TKP) hem sorumlu patojenlerin çeşitliliği hem de konakçı yanıtının farklılıkları nedeniyle olağanüstü derecede heterojen bir hastalıktır. Bu nedenle, bu kılavuz için belirlenen PICO sorularının, TKP yönetimi hakkında konuyla ilgili tüm soruları temsil etmediği ve panel tarafından yüksek öncelikli olarak tanımlanan bir dizi temel soruyu kapadığı…

  • Photo of Kardiyopulmoner Resüsitasyonun Komplikasyonları

    Kardiyopulmoner Resüsitasyonun Komplikasyonları

    Tüm ölümlerin %15-20’si ani kardiyak ölümlerdir. Yüzyıldan uzun süredir tıp dünyası bu kişilerin iyi nörolojik sonlanımla geri döndürülmesi için çalışmalar yapmaktadır. Buna karşılık halen hastane dışı kardiyak arrestlerin ancak %5-10’u geri döndürülebilmektedir ve bu kişilerin kötü nörolojik sonlanımla taburculukları sıktır. Tıp dünyasındaki gelişmelere karşın geçtiğimiz yıllarda hastane dışı kardiyak arrestlerde sağlık profesyonellerinin resüsitasyonda kullandığı adrenalin​1​, antiaritmik ilaçlar​2​, endotrakeal entübasyon​3​ gibi yöntemlerin iyi nörolojik sonlanımla taburculuğu artırdığının kanıtları yetersizdir.  Yüzyıldan uzun süredir süren daha fazla kişiyi yaşatma çabasında hastane dışı kardiyak arrestlerin erken tanınması, şahitlerin olay yerinde erken müdahalesi, erken defibrilasyon ve acil yanıt sistemini aktive etmeleri sağkalımın en önemli belirleyicileri olarak bildirilmektedir.…

  • Photo of Tek bir İntramüsküler Enjeksiyonun Sonuçları!

    Tek bir İntramüsküler Enjeksiyonun Sonuçları!

    Geçen haftalarda peroral ve intramüsküler (IM) diklofenak tedavilerinin analjezik etkinliğini karşılaştıran ve IM tedavinin anlamlı bir üstünlüğü olmadığını gösteren bir çalışmayı Twitter’da paylaştım. Sonrasında meslektaşlarımızın tartışmalarını görünce kolaylıkla order verdiğimiz ve hastalarca her gün talep edilen analjezik enjeksiyonunun -pek bilinmeyen- olası olumsuz etkileri hakkında bir yazı yazmak istedim. Bu yazıda ilgili makalelerde konu diklofenak olduğu için çoğunlukla bu ilaçtan bahsedeceğim. Bu nedenle herhangi bir firma ile çıkar ilişkim olmadığımı beyan etmek istiyorum. Amacım her girişim gibi IM enjeksiyonun da bazı sonuçları olduğu konusuna dikkat çekmek.  Bir serum veya enjeksiyon ülkemizde hastalarımızın bizden en sık talepleri. Nedendir bilinmez ülkemizde acil servise…

  • Photo of Bazı Fizik Muayene Mitleri ve Gerçekler

    Bazı Fizik Muayene Mitleri ve Gerçekler

    1940’larda Harvard Tıp Fakültesi dekanı olan Charles Sidney Burwell öğrencilerine seslenirken ‘Size öğreteceklerimizin yarısı yanlış, yarısı doğru. Bizim sorunumuz, hangi yarının hangisi olduğunu bilmiyoruz.’ der. Tıp sürekli gelişen  bir bilim dalı (tıp biliminin gelişimi düşünüldüğünde sadece sanat olarak tanımlayanların yanıldığı açık). Buna karşın yüzyıllar içerisinde harika bilim insanları bu bilime çok önemli ve kimisi yüzyıl sonra dahi geçerliliğini koruyan katkılar sağladı. Bu doğrultuda tıp fakültesi ve tıpta uzmanlık eğitimimiz sırasında bize öğretilen ve sınavlarda defalarca sorulan birçok muayene yöntemi ve kalıp bilgi var. Tıbbi literatürün klavuzluğu ve elbette usta-çırak eğitiminin bir sonucu olarak bizler bunları gündelik pratikte kullanıyor ve öğretiyoruz.…

  • Photo of İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör (ICD) Şoklarının Yönetimi

    İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör (ICD) Şoklarının Yönetimi

    Yaklaşık 50 yıl önce geliştirilen implante edilebilir bir kardiyak defibrilatörler (ICD) teknolojik gelişmeler ve klinik kanıtlar doğrultusunda günümüzde ani kalp ölümlerinin primer veya sekonder önlenmesinde standart tedavi olmuştur. Ani kardiyak arrest ya da senkopa neden olan VT veya VF sonrasında, yapısal kalp hastalığı olan hastalarda sustain VT saptanması durumunda, MI ya da diğer düzeltilebilir nedenlere bağlı olmayan VT ilişkili senkoplar, EF<%40 ve elektrofizyolojik çalışmada indüklenebilir ventriküler fibrilasyon veya sürekli VT saptanan hastalar, noniskemik kardiyomiyopatisi olan ya da MI sonrasında 40 günde EF<%35 olan ve NYHA fonksiyonel sınıf II veya III olan hastalar, senkop öyküsü olan Brugada sendromu, Uzun QT sendromları…

  • Photo of Acil Serviste Analjezik Olarak İntravenöz Lidokain

    Acil Serviste Analjezik Olarak İntravenöz Lidokain

    Lidokain’i acil serviste lokal anestezik uygulamalar dışında ventriküler taşiaritmilerde ve tartışmalı olsa da entübasyon öncesinde premedikasyonda kullanıyoruz. Son yıllarda acil serviste analjezik olarak kullanımı ile ilgili yayınların sayısı artmaya başladı.  Bu yazıda analjezi için intravenöz lidokain kullanılan çalışmalar ve derlemeleri özetlemek istedim. Ancak Lidokain acil serviste analjezi amacıyla sadece intravenöz olarak kullanılmamış. Biraz bunlardan bahsedelim. Örneğin henüz kanıtları yetersiz olsa da başağrısı olan hastalarda intranazal olarak kullanabiliyor. Biri Kocaeli Üniversitesi’nden olmak üzere1 başağrısında intranasal kullanımına dair 6 çalışmada plasebo ile karşılaştırıldığında daha fazla yan etkiye neden olduğu, başağrısının rekürrensi ve hastaların tekrar başvurularında etkili olmadığı bildirildi2. Yine de yakın zamanda…

  • Photo of Transkutan Pacemaker Uygulaması

    Transkutan Pacemaker Uygulaması

    Yaklaşık 16 yıldır acil servislerde çalışıyorum. Bugüne kadar başka bir hastaneden veya alandan transkutan pacemaker(PM) uygulanmış halde transfer edilen sadece birkaç hasta gördüm. Elbette bu benim şanssızlığım olabilir! Yine de ihmal edildiğini düşündüğüm için, özellikle acil tıp pratiğine yeni başlayan arkadaşlar için faydalı olacağını düşünerek, bu yazıda transkutan PM uygulamasından bahsetmek istedim. Kardiyak pacing efektif kardiyak depolarizasyonun sağlanması ve düzeltilmesi için uygulanan bir girişimdir. Tıp pratiğinde ilk olarak 1952 yılında Dr. Zoll tarafından iki hastaya başarılı olarak geçici PM uygulandığı bildirilmiş 1(O gün için çok başarılı olan bu olguları bugün okuyunca tüyleriniz diken diken oluyor. Bunlardan birine otuzdan fazla intrakardiyak…

  • Photo of Hastane Öncesinde -Güncel- Temel Havayolu Yönetimi

    Hastane Öncesinde -Güncel- Temel Havayolu Yönetimi

    Ülkemizde hastane öncesinde çalışan ve sitemizi takip eden çok sayıda arkadaşımız var ve onlar kendileri için de yazılar yazmamızı istiyor. Geçtiğimiz aylarda JEMS (Journal of Emergency Medical Services) modern temel havayolu yönetimi ve oksijenizasyon konusunda, önümüzdeki ay kendisini İstanbul’da ağırlayacağımız Richard Levitan’ın da yazarları arasında olduğu, modern temel hava yolu yönetimi başlıklı bir yazı yayınlandı1. Ben de bu yazıyı sizlere özetlemek ve klasik öğretimize göre farklılıklar içeren bu yaklaşımı sizlerle paylaşmak istedim. Başlıkta hastane öncesi olarak belirtsem de burada bahsedilen bazı havayolu yönetim prensipleri acil serviste de -kullanılan cihazlar dışında- değişmez. Ancak bu yazıda bahsedeceğimiz bazı önerilerin bilimsel çalışmalarla kanıtlanmadığı…

  • Photo of Hastane Dışı Kardiyak Arrestte Adrenalin Faydalı mı? Zararlı mı? (PARAMEDIC 2 Çalışması)

    Hastane Dışı Kardiyak Arrestte Adrenalin Faydalı mı? Zararlı mı? (PARAMEDIC 2 Çalışması)

    Yıllar içerisinde resüsitasyon klavuzlarının her yenisinde bir şeyleri değiştirdik. 15:2 kompresyon/solutma oranını 30:2 yaptık, üç ardışık şok yerine tek şok uygulamaya başladık, monofazik defibrilatörler yerini bifazik defibrilatörlere bıraktı…Ama hep damar yolu açtık ve 3-5 dakikada bir adrenalin verdik. Kardiyopulmoner resüsitasyonun yönetiminde 1960’lı yıllardan beridir değişmeyen uygulamalardan birisi adrenalin kullanımı. Buna karşılık bugüne kadar ki çalışmalarda hastaya Adrenalin’i vermemizin etkinliği konusunda şüphelerimiz bir türlü giderilemedi. 2015 CPR klavuzu öncesindeki en büyük tartışma da buydu ve klavuzda bu konuda bir değişiklik yapılmadı. Bundan önce yapılmış en büyük randomize kontrollü çalışma 2011 yılında yayımlanmıştı ve 534 hastanın randomize kontrollü karşılaştırıldığı bu çalışmada adrenalin…

Pin It on Pinterest

Kapalı