COVID-19

COVİD-19 Tedavisinde Deksametazon Mortaliteyi Azaltıyor mu?

İlk olarak 2019’un sonlarında varlığından haberdar olduğumuz ve etkeni SARS-CoV-2 olan COVİD-19 tüm hızıyla şehirden şehire, insandan insana yayılmaya devam ediyor. Pandeminin başta sağlık ve ekonomi ilişkili etkileri olmak üzere global ölçekteki birçok olumsuz etkisi, onu; dünyanın en önemli gündemi haline getirmiş durumda.

Pandemi ile verdiğimiz savaşta kullanabileceğimiz önemli silahların başında mortaliteyi azaltan etkin bir tedavi yöntemi geliyor. Dünya yoğun ilgisini ve ciddi bütçeleri bu konuya ayırmış durumda. Tıbbi literatür her geçen gün yeni çalışmalarla zenginleşiyor. Üzerinde çok konuşulan ve FDA onayı almış olan Remdesivir’in yatan hastalarda iyileşme süresini kısalttığı gösterilmiş ancak mortaliteyi azalttığı gösterilmemiş. Maalesef şu ana kadar COVİD-19 mortalitesini azaltan bir ilaç bulunamamış. Bu durum, araştırmacıları; viral etki mekanizmaları ve sistem yanıtları üzerinden yeni hipotezler geliştirmeye itmiştir.

Host İmmün Yanıtı

Diffüz alveolar hasar, inflamatuar infiltratlar ve mikrovasküler tromboz, COVİD-19 patofizyolojisini domine eden pnömonik süreçlerdir​1,2​. İnfluenza ve SARS’a bağlı ciddi viral pnömonilerde gelişen organ yetmezliğinde, host immün yanıtının önemli bir rol oynadığını biliyoruz​3–6​. Organ yetmezliği gelişmiş şiddetli COVİD-19 vakalarında; CRP, ferritin, IL-1 ve IL-6 gibi inflamatuar belirteçlerin artabildiği de gösterilmiştir​7,8​. Bu bilgiler ışığında birçok araştırmacı; inflamatuar yanıtı azaltarak, organ yetmezliğine giden süreci yavaşlatan veya tamamen ortadan kaldıran etkili bir tedavi bulma arayışına girmiş. Araştırılan bu tedavi modaliteleri arasında kortikosteroidler; herhalde üzerinde en çok tartışılanların başında gelmektedir​9,10​.

Kortikosteroidler

Yayınlanmış COVİD-19 tedavi klavuzlarının birçoğu kortikostreoid kullanımının karşısında durmaktadır​11​. Buna ek olarak hiç de azınsanmayacak sayıda yayın kortikostreoid kullanımının faydaları olabileceğini göstermektedir. Örneğin; Çin klavuzları ciddi vakalarda kortikostreoid önermektedir​12​. Dünyanın birçok yerindeki klinik uygulamaların birbiri ile çelişmesinin sebebi ise yeterli sayıda kanıta dayalı bilgi olmamasıdır. Bu ay önraporu yayınlanmış olan bir çalışmaya kadar, COVİD-19 tedavisinde kortikostreoidlerin etkinliği ile alakalı geniş ölçekli randomize kontrollü çalışma bulunmamaktaydı.  

RECOVERY ÇALIŞMASI

Horby ve ark. ‘nın İngiltere’de gerçekleştirdiği çok merkezli (176 hastane) randomize kontrollü çalışmasında; COVİD-19 tedavisinde Deksametazonun 28 günlük mortaliteye katkısı araştırılmış. Çalışmaya  klinik olarak COVİD-19’dan şüphe edilmiş veya laboratuar konfirme COVİD-19 erişkin hastalar dahil edilmiş​13​.  Her ne kadar hakem değerlendirme süreci tamamlanmamış ve bir önrapor olarak yayınlanmış olsa da çalışmanın sonuçları oldukça dikkat çekici.

Sonuçlar

Çalışmaya 6425 hasta dahil edilmiş ve bu hastalar 2 gruba randomize edilmiş:

  • Standart Tedavi Grubu (n=4321): Standart tedavi
  • Deksametazon Grubu (n=2104): Deksametazon 6 mg PO (1×1) + Standart tedavi

Hastalar randomizasyon esnasındaki solunum desteği ihtiyacına göre 3 gruba ayrılıp karşılaştırılmış:

  • Solunum desteği almayan, O2 desteği ihtiyacı olmayan hastalar (%24)
  • Sadece O2 desteği ihtiyacı olan hastalar (%60)
  • Invaziv mekanik ventilatör (IMV) ihtiyacı olan hastalar (%16)
Orijinal Figür için Tıklayınız
Orijinal Figür için Tıklayınız
Orijinal Figür için Tıklayınız

Bu özenle hazırlanmış randomize kontrollü çalışmanın sonuçlarına göre Deksametazon; solunum desteği ihtiyacı olan (O2 veya IMV) COVİD-19 pnömonili hastalarda 28 günlük mortaliteyi anlamlı oranda azaltmıştır. Ancak solunum desteği ihtiyacı olmayan hastalarda bir fayda sağlamamıştır. Literatüre katkı sağlayacak başka geniş örneklemli randomize kontrollü çalışmalar yayınlanana kadar, Deksametazon’un COVİD-19 pnömonisi tedavisindeki yerini sağlamlaştırmış olduğunu söyleyebiliriz.

Kaynaklar
  1. 1.
    Dolhnikoff M, Duarte‐Neto AN, Almeida Monteiro RA, et al. Pathological evidence of pulmonary thrombotic phenomena in severe COVID‐19. J Thromb Haemost. Published online June 2020:1517-1519. doi:10.1111/jth.14844
  2. 2.
    Carsana L, Sonzogni A, Nasr A, et al. Pulmonary post-mortem findings in a series of COVID-19 cases from northern Italy: a two-centre descriptive study. The Lancet Infectious Diseases. Published online June 2020. doi:10.1016/s1473-3099(20)30434-5
  3. 3.
    de Jong MD, Simmons CP, Thanh TT, et al. Fatal outcome of human influenza A (H5N1) is associated with high viral load and hypercytokinemia. Nat Med. Published online September 10, 2006:1203-1207. doi:10.1038/nm1477
  4. 4.
    Baillie JK, Digard P. Influenza — Time to Target the Host? Phimister EG, ed. N Engl J Med. Published online July 11, 2013:191-193. doi:10.1056/nejmcibr1304414
  5. 5.
    Cameron MJ, Ran L, Xu L, et al. Interferon-Mediated Immunopathological Events Are Associated with Atypical Innate and Adaptive Immune Responses in Patients with Severe Acute Respiratory Syndrome. JVI. Published online May 30, 2007:8692-8706. doi:10.1128/jvi.00527-07
  6. 6.
    WONG CK, LAM CWK, WU AKL, et al. Plasma inflammatory cytokines and chemokines in severe acute respiratory syndrome. Clinical & Experimental Immunology. Published online April 2004:95-103. doi:10.1111/j.1365-2249.2004.02415.x
  7. 7.
    Huang C, Wang Y, Li X, et al. Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China. The Lancet. Published online February 2020:497-506. doi:10.1016/s0140-6736(20)30183-5
  8. 8.
    Moore JB, June CH. Cytokine release syndrome in severe COVID-19. Science. Published online April 17, 2020:473-474. doi:10.1126/science.abb8925
  9. 9.
    Russell CD, Millar JE, Baillie JK. Clinical evidence does not support corticosteroid treatment for 2019-nCoV lung injury. The Lancet. Published online February 2020:473-475. doi:10.1016/s0140-6736(20)30317-2
  10. 10.
    Shang L, Zhao J, Hu Y, Du R, Cao B. On the use of corticosteroids for 2019-nCoV pneumonia. The Lancet. Published online February 2020:683-684. doi:10.1016/s0140-6736(20)30361-5
  11. 11.
    Dagens A, Sigfrid L, Cai E, et al. Scope, quality, and inclusivity of clinical guidelines produced early in the covid-19 pandemic: rapid review. BMJ. Published online May 26, 2020:m1936. doi:10.1136/bmj.m1936
  12. 12.
    Zhao J, Hu Y, Du R, et al. [Expert consensus on the use of corticosteroid in patients with 2019-nCoV pneumonia]. Zhonghua Jie He He Hu Xi Za Zhi. 2020;43(3):183-184. doi:10.3760/cma.j.issn.1001-0939.2020.03.008
  13. 13.
    Horby P, Lim WS, Emberson J, et al. Effect of Dexamethasone in Hospitalized Patients with COVID-19: Preliminary Report. Published online June 22, 2020. doi:10.1101/2020.06.22.20137273


Bu yazıya atıf yapmak için: Erkman Sanrı. (3 Temmuz 2020). COVİD-19 Tedavisinde Deksametazon Mortaliteyi Azaltıyor mu?. İnternet Sitesi: Acilci.Net. Bağlantı: https://www.acilci.net/covid-19-tedavisinde-deksametazon-mortaliteyi-azaltiyor-mu/. Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2020.

Daha Fazla Göster

Erkman Sanrı

Acil Tıp Doçenti. Tarsus Amerikan Kolejli, Kartal EAH ihtisaslıdır. Marmara Üniversitesi Acil Tıp AD'nda çalışmaktadır. Acil Tıbba aşkı öğrenciliğinde Dokuz Eylül Üni.'nde başlamıştır. 2001'den beri gitarist olarak sahne almaktadır. "Rule Out" isimli acil tıp doktorlarından oluşan grubu ile halen müzik yapmaktadır. Rock’ın progressive ’ini ve kahvenin sertini sever. Çok gezen bilircilerdendir. erkman.sanri@acilci.net

Siz de bu yazıya yorum yapabilirsiniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Pin It on Pinterest

Kapalı