Anasayfa > Akademik Kategori > Hastane öncesi mental durum değişikliğine kanıta dayalı yaklaşım

Hastane öncesi mental durum değişikliğine kanıta dayalı yaklaşım

Herkese merhaba, bu yazımızda Mart 2018’de yayınlanan mental durum değişikliğine (MDD), diğer adıyla bilinç bulanıklığına, 112 acil sağlık hizmetlerinin (ASH) kanıta dayalı yaklaşımını ele alan bir yazıyı1 derlemeye çalıştım. Yazının aslına buradan erişebilirsiniz. Kanıta dayalı olunca tabii ki yazımıza kanıt düzeyleri ile başlıyoruz.

İyi okumalar..

Level A Öneriler: Güçlü şekilde kesinliği olan hastane öncesi önermeler. Çoğunlukla randomize kontrollü çalışmalar, prospektif kohort çalışmalar, meta analizler ve birden fazla retrospektif çalışmaya dayanır.
Level B Öneriler: Orta şekilde kesinliği olan hastane öncesi önermeler. Retrospektif çalışmalar, birden fazla vaka serisi ve uzman görüşlerine dayanır.
Level C Öneriler: Zayıf kalitede çalışmalara veya konsensusa dayalı önermeler.
Öneri yok: Belirtilen konu üzerinde kanıt veya konsensus yok.

 

Hasta Değerlendirme

Klinik soru

MDD olan bir hasta için hangi hasta ve olay yeri değerlendirilmesi, ASH tarafından yapılmalıdır?

Level A Öneri

  • MDD olan bir hastada, mevcut klinik durumun öyküsü, geçmiş medikal öyküler ve önceki MDD epizodlarının hastadan veya yakınından alınması.
  • Kapsamlı bir fizik muayene MDD olan tüm hastalarda gereklidir.

Level B Öneri

  • ASH olay yerini MDD’ye neden olabilecek kanıtlar (toksik maddeler v.b.) açısından değerlendirmelidir.

Level C Öneri

  • MDD etiyolojileri açısından AEIOU TIPS kısaltması nedenlerini değerlendirin.

 

Klinik soru

MDD olan bir hastaya, ASH tarafından hangi yatak başı testler yapılmalıdır?

Level A Öneri

  • MDD olan tüm hastalara kardiyak monitörizasyon uygula.
  • Sürekli nabız-oksijenizasyon (pulse-oksimetri) ölçümü yap.
  • Tüm hastaların kan glukoz düzeyini ölç.
  • Kardiyak etiyoloji düşünülen ve öyküsü olan 65 yaş ve üzeri hastalarda kardiyak sebepleri değerlendir.

Level B Öneri

  • İntoksikasyon şüphesi olan anormal ritme sahip hastalarda 12 derivasyon EKG al.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Genel Tedavi

Klinik soru

Sebebi belli olmayan MDD durumunda, hastane öncesi koşullarda hangi tedavi yapılmalıdır?

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Öneri yok.

Level C Öneri

  • Koma kokteyli bu hastalarda kullanılmamalıdır.

 

Klinik soru

MDD olan hastalara hastane öncesi şartlarda, destek oksijen tedavisi verilmeli midir?

Level A Öneri

  • O2 saturasyonu >%94 olacak şekilde destekle. KOAH varsa %88-92 aralığında sürdür.
  • KOAH alevlenme, inme, kalp yetmezliği veya MI durumunda aşırı oksijenizasyondan kaçın.

Level B Öneri

  • Öneri yok.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Bilinç Seviyesi Değerlendirme

Klinik soru

Hastane öncesi koşullarda MDD tedavisinde, bilinç seviyesini ölçen standart skorlama sistemleri faydalı mıdır?

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Bilinç seviyesini değerlendirmek için standartize skorlama yöntemi seç, GKS veya FOUR.
  • AVPU skoru uyanıklığın  hızlı değerlendirmesinde kullanılabilir çünkü GKS ile iyi korelidir.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Nöbet Değerlendirme

Klinik soru

Hastane öncesi dönemde MDD olan hasta, nöbet mi geçiriyor yoksa postiktal fazda mı? (Aşikar nöbet durumunda MDD protokolü değil, nöbet protokolünü uygulayın)

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Non konvulzif veya daha önceki epizodları olan veya uzamış postiktal durum, fokal kas atımı, klonik jerk, göz deviasyonu veya tekrarlayan davranışı olan subklinik nöbetlerde tedaviyi düşün.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Travma Değerlendirme

Klinik soru

Hastane öncesi koşullarda hangi faktörler travmatik beyin hasarını MDD için olası neden yapar?

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Travmatik beyin hasarını, nedeni belli olmayan MDD hastalarında düşünün özellikle intoksikasyon, antikoagülasyon veya antiplatelet kullanımı ve yaşlılarda.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Hipoglisemi Tedavisi

Klinik soru

MDD hastalarında, ASH çalışanları ne zaman ve nasıl hipoglisemiyi tedavi etmeli?

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Endike olduğu durumlarda oral glukoz ile veya IV yol var ise IV Dextroz ile tedavi et. IM Glukagon ikinci sırada yer alan tedavidir.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Toksikolik Sebeplerin Değerlendirilmesi

Klinik soru

Hastalar toksikolojik MDD nedenleri açısından nasıl değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir?

Level A Öneri

  • Öneri yok.

Level B Öneri

  • Eğer amfetamin veya diğer sempatomimetikler sebep ise; soğutma, IV sıvı ve gerektiğinde benzodiazepin ile semptomatik tedavi ver.
  • Sodyum kanal blokörü alınmışsa, sodyum bikarbonat uygulamayı düşün.
  • Kalsiyum kanal blokörü veya beta blokör alınmışsa, kalsiyum ve/veya glukagon vermeyi düşün.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Opiyat Overdozunda Naloksan

Klinik soru

Ne zaman naloksan hastane öncesi koşullarda uygulanmalıdır?

Level A Öneri

  • Hipoventilasyon (solunum sayısı <12), pinpoint pupil, uyuşturucu malzemelerinin görülmesi ve MDD durumunda  intranasal naloksan uygula.

Level B Öneri

  • Opiyat overdoz klinik şüphesi yoksa ampirik olarak naloksan verme.
  • Alternatif naloksan uygulama yolları IM veya IV’ dir.

Level C Öneri

  • Öneri yok.

 

Pediatrik Mental Durum Değişikliği

Klinik soru

Pediatrik MDD sebepleri erişkinden nasıl farklıdır?

Level A Öneri

  • Toksikolojik nedenleri öykü ve fizik muayene bulguları ile değerlendir ve opiyat alımı solunum depresyonu durumunda şüpheli ise naloksan ile tedavi et.

Level B Öneri

  • MDD olan tüm pediatrik hastaları kardiyak monitörize et.
  • Pulse oksimetri takibi yap.

Level C Öneri

  • MDD olan tüm pediatrik hastalarda kan glukoz düzeyi ölç ve 60mg/dL altındaki tüm semptomatik hipoglisemilere tedavi ver.

 

Editör: Serkan Emre Eroğlu

 

Kaynaklar
1.
Sanello A. Altered Mental Status: Current Evidence-based Recommendations for Prehospital Care. Western Journal of Emergency Medicine: Integrating Emergency Care with Population Health. March 2018. https://escholarship.org/uc/item/6315b2wb.
Print Friendly, PDF & Email

Biyografi: Mehmet Ali Aslaner

Nevşehir Devlet Hastanesi'nde Acil Tıp Uzmanı olarak görev yapmaktadır. Şu sıralar yoğunlaştığı konular başlıca "Ultrasonografi" ve "Geriartrik Bilinç Bulanıklığı" üzerinedir. maliaslaner@acilci.net

Yazarın diğer yazıları da belki ilginizi çeker

Hastane Öncesi Acil Tıp

    M.Ö. 1500’de yazılan Edwin Smith Papirüsü, Teb şehrinde bulunan – bilinen en eski …

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Pin It on Pinterest