Anasayfa > Acil Tıp Nedir?

Acil Tıp Nedir?

Acil Tıp, hemen bakım gerektiren, ayrıştırılmamış ve tanısı konulmamış akut hastalık ya da yaralanmalara sahip hastalara randevusuz bakım verme alanında ihtisas düzeyinde eğitim verilen bir tıp anadalıdır. Tanım olarak, uzun süreli ya da takip içeren bakım hizmetleri Acil Tıp kapsamına girmez. Acil Tıp hekimleri hastaları resüsite ve stabilize etmek, genel bakıma uygun hale getirmek ya da daha ileri bakım gerektiren hastaları ayrıştırılmamış hasta havuzu içerisinde tespit edip ilk bakılarına başlamak adına tüm resüsitatif müdahale ve girişimleri yapabilecek yetkinlikte yetiştirilir.

Kapsamı

Hayatı ya da uzvu tehdit eden veya ciddi ölüm riski içeren her durum Acil Tıp anadalının kapsamındadır. Uluslararası Acil Tıp Federasyonuna göre:

Acil Tıp, tüm yaş gruplarındaki hastaları etkileyen ayrıştırılmamış tüm fiziksel ve ruhsal bozuklukların oluşturduğu hastalık ya da yaralanmaların akut ve ivedi şekillerinin önlenmesi, tanısı, tedavisi ve yönetimi için gereken bilgi ve beceriler bütününü kapsayan tıp pratiğidir. Bunun yanında hastane-öncesi ve hastane-içi acil tıp sistemlerinin anlaşılması ve geliştirilmesi için gerekli becerileri de içerir.[1]

Acil Tıp anadalı, dahili tıbbi ve cerrahi durumların akut bakımı ile ilgilenir. Acil Tıp hekimleri çok yüksek sayıda hasta muayenesi yapar, hastalıkları yönetir ve acil servislerden taburculuklarını organize eder (bu taburculuk, hastaneye yatırılma, başka bir merkeze sevk etme ya da tedavi sonrası evine taburcu etme şeklinde 3 ana şekilde uygulanır). Acil Tıp hekiminin son derece geniş bir tababet bilgisiyle beraber cerrahi girişimler, travma resüsitasyonu, ileri kardiyak yaşam desteği ve ileri havayolu yönetimi gibi ileri girişimsel işlem becerisine sahip olması gereklidir. Birçok farklı ihtisas alanının bilgi ve becerilerine sahip olmakla yükümlüdürler. Bunlara örnek olarak, hastaların resüsite edilmesi (Kritik Bakım), havayolu yönetimi (Anestezi), kompleks laserasyon tamiri (Plastik Cerrahi), kırıkların ve çıkıkların redükte edilmesi (Ortopedi), kalp krizi, kalp yetmezliği, ritim bozukluklarının yönetimi (Kardiyoloji), felç yönetimi (Nöroloji), vajinal kanamalı gebe hastaya yaklaşım (Kadın-Doğum), burun kanamaları (Kulak-Burun-Boğaz), göğüs tüpü takılması (Göğüs Cerrahisi), hastabaşı ultrasonografi kullanımı, direk grafi ile bilgisayarlı tomografi yorumlanması (Radyoloji) gösterilebilir.

Acil Tıp, İvedi Bakımdan (Urgent Care) farklıdır. İvedi Bakım acil tıbbi durumu olmayan ancak hemen bakım gerektiren hastalıkları ifade eder. Normal polikliniklerin mesai dışı hizmetleri ve aile hekimliği pratiği ülkemizde ivedi bakım hizmetlerinin temelini oluşturmaktadır. Ülkemizde acil servislerde triyaj uygulaması sonrasında “yeşil alan” bölgesinde muayene olması uygun görülen hastalar aslında birinci basamak hizmetlerinin yıllar içerisinde kaldırılması yüzünden acil servislerde hizmet almak zorunda kalan ivedi bakım hastalarıdır. İvedi bakım gerektirse de acil bakım gerektirmeyen ya da takip edilmesi ve kontrole çağırılması gereken hastalıklar Acil Tıbbın kapsamı dışında olup Acil Tıp hekimlerinin bilgi, beceri ve yetkileri dışındadır. Bu durumlara örnek olarak, komplike olmamış ya da özel hasta gruplarında gözlenmeyen nezle-grip, ishal gibi mevsimsel hastalıklar, uzuv ya da hayatı tehdit edici olmayan basit yaralanmalar, mekanik kökenli bel, sırt, boyun ağrısı gibi musküloskeletal durumlar gösterilebilir. Bu tip rahatsızlıkları olan hastalar, triyaj noktalarında 5 vital bulguları alınıp (ateş, nabız, kan basıncı, periferik oksijen saturasyonu, GKS) ve kısa özgeçmişleri sorgulandıktan sonra acil hastalara hizmet vermek amacıyla bakım listesinin en sonuna alınırlar.  Acil servisler ve Acil Tıp pratiği mesai sonrası normal hastane hizmetlerinin verilmeye çalışıldığı 60’lı yıllardaki Acil Polikliniklerinden farklıdır. 

Çalışma Yapısı

Tüm Acil Tıp klinik ve anabilim dalları 7/24 usulüne uygun olacak şekilde mesai kaydırılmış sistemde görev yapan personel ile işlevini sürdürür.

Dünya’da Acil Tıp

Bu günkü bilinen anlamıyla acil tıp ilk olarak 1960’larda başladı. Ayrı bir uzmanlık dalı olarak ilk defa ABD’de ortaya çıkarak tüm dünyaya yayıldı. 1966’da Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi’nin yayınladığı Kazalarda Ölüm ve Sakatlıklar: Modern Toplumun İhmal Edilmiş Hastalığı yazısı çok ses getirdi, bu yazıda Vietnam’da yaralanan bir askerin New York’ta vurulan bir sivilden daha çok yaşama şansı olduğunundan bahsediliyordu. Bu yazıyla beraber acil tıp hizmetleri yeniden ele alındı ve otoyol güvenliği yasası çıktı. O zamana kadar acil servislerde branş hekimleri rotasyon şeklinde çalışıyor, çoğu zaman hemşirelerin yönettiği acil servislere davet usulünce geliyorlardı. Acil servisler personel ve ekipman bakımından yetersiz ve kontrolsüz birimlerdi. Branş hekimlerinin giderek kalabalıklaşmaya başlayan acil serviste çalışırken asli işlerini yapamaz hale gelmeleri ve birden fazla branşı ilgilendiren komplike vakaların artması sonucunda kendi branş bilgileri dahilinde hastaları sonlandıramadıklarının görülmesi üzerine ilk Acil Tıp Ana Bilim Dalı Cincinnati Üniversitesinde 1970’de kuruldu. [1].

Acil Tıp anadalının kurulduğu ilk ülke olan ABD’de 2006 yılında 119 milyon olan acil servis başvuru sayısı 1996 yılına göre %36 artarken acil servislerin sayısı 4.019’dan 3.833’e gerilemiş ve 100 kişiye düşen yıllık acil servis başvuru sayısı 34,2’den 40,5’e yükselmiştir.

Türkiye’de Acil Tıp

Acil servislerin günümüz acil tıbbına uygun olarak başarılı hizmet verebilmesi; ancak acil tıp konusunda eğitimli, kalıcı bir kadroya sahip olunmasıyla mümkündür. Türkiye’de genel sağlık ve acil sağlık hizmetleriyle ilgili düzenlemeler yakın tarihe kadar oldukça yetersizdi. 1961 yılında çıkarılan 224 sayılı “Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun” ile sağlık hizmetlerinin yurdun ücra köşesindeki vatandaşın ayağına kadar götürülmesini hedef tutan yeni bir hizmet anlayışı ve uygulaması getirildi. 1982 Anayasasının 41. ve 56. maddeleri ile “Sağlık, yalnız hastalık ya da sakatlığın bulunmayışı değil, bedenen, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hâlidir.” şeklindeki tanım benimsenmiş ve sağlık hizmetlerinden yararlanmada eşitlik sağlanarak bu hizmet devlet güvencesi altına alınmıştır [2].

Tarihçe

Acil Tıp anadalı kurulmadan önceki yıllar

Ülkemizde ilk kez Sağlık Bakanlığı tarafından 1985 yılında bazı ana arterler ve turistik bölgelerde bir merkeze bağlı olmadan araç telefonu ile ulaşılabilen gezici ambulans ekipleri bir süre denenmiş ve bu organizasyon daha çok trafik kazaları için kullanılmıştır. 1986 yılında da 077 Hızır Acil Servis olarak Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyelerinin ambulans, teknik alt yapı, şoför ve maddi destek vermesi, Sağlık Bakanlığının hekim ve tıbbi malzeme desteği ile daha çok doktorlu hasta taşımacılığına benzer bir sistem ülkemizde kullanılmış ve şimdiki acil sağlık hizmetlerinin temelleri atılmıştır [2]. O yıllarda acil servisler acil poliklinik hizmetleri adı altında mesai dışı her türlü hastane hizmetinin verildiği yerler olarak son derece kısıtlı ve yetersiz olanaklar altında çalışmak zorunda kalan pratisyen hekimler tarafından yürütülmüştür. Ülkemizde hekim sayısı yetersiz olmasına rağmen halkın alım gücünün düşük olması, sağlık hizmetlerinin son derece kısıtlı bir azınlık dışında ücretli ve pahalı olması, hastane ve sağlık hizmet birimlerinin son derece az olması gibi sebepler nedeniyle sağlık talebi belli bir oranda bu hekim sayısıyla uzun yıllar karşılanabilmiştir. Ancak, özellikle 90’lı yıllardaki hızlı kalkınma ve büyüme süreci sonucunda uzun yıllardır karşılanmadan bekleyen sağlık hizmeti talebi korkunç bir hızla gerçeğe dönüşmüştür. Tarımdan sanayiye, köyden şehre doğru evrilen ülke ekonomisi beraberinde trafik ve iş kazaları ile mesleki hastalıkları getirmiştir. SSK hastaneleri, Devlet hastaneleri, Kurum hastaneleri ayrımıyla denetim, eğitim ve hizmet dengesi kaybedilmiş, birkaç yıl içerisinde çığ gibi büyüyen hasta sayısına yanıt veremeyen poliklinikler sebebiyle halk acil servislerden hizmet almaya çalışmıştır. Bunun sonucunda “SSK Acili” kavramı ortaya çıkmıştır. Bu bakımdan Acil Tıp anadalının ilk kuruluş zamanlarındaki ABD yapısı ile birebir benzerlik göstermektedir. Acil Tıp anadalının bir ihtiyaç olduğunun anlaşılması ve ilk anabilim dalının kurulması da işte tam bu yıllara rastlar.

Acil Tıp anadalı kurulduktan sonraki ilk yıllar

Türkiye’de acil tıbbın gelişimi gerçek anlamda 1990 yılında İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi’nin (DEÜ) daveti ile Türkiye’ye gelen ABD’li bir acil tıp uzmanı olan Dr. John Fowler’ın çalışmaya başlaması ile olmuştur. Dr. John Fowler’ın etkin çabaları sonucu, Dr. Yıldırım Aktuna’nın Sağlık Bakanı olduğu Süleyman Demirel Başbakanlığındaki Bakanlar Kurulu’nun 12 Nisan 1993 tarihli kararı, 30 Nisan 1993 tarih ve 21567 sayılı Resmi Gazete’de 93/4270 karar sayısı [3] ile yayınlanmış ve İlk ve Acil Yardım adıyla bir ana dal kurulmuştur. Kuruluşunda 3 yıllık bir ana dal olarak tanımlanan İlk ve Acil Yardım, 24 ay ana dal 18 ay rotasyon şeklinde planlanmıştır. Aynı yıl Türkiye’de iki tane İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı kurulmuştur (Dokuz Eylül Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi). Bu Anabilim Dalları 1994 yılında ilk asistanlarını alarak eğitime başlamışlardır.

Acil Tıp anadalının sancılı ergenlik dönemi

90’lı yılların sonundan itibaren hekim ihtiyacının karşılanması amacıyla yeterince planlama yapılmadan ve altyapı sağlanmadan kadavrası, hocası, tüm branşları, hastanesi ve hastası olmayan birçok tıp fakültesi açılmış, bu fakülteler başarı kriteri olarak TUS sınavı başarısını tek kıstas olarak görmeye başlamıştır. Bu sebeplerden ötürü de tıp eğitiminde pratik beceri gelişimi sağlayan ve tıp fakültesi mezununu bir hekime dönüştüren en önemli yıl olan intörnlük yılı gereği gibi tamamlanmadan giderek artan sayıda tıp fakültesi mezunu yetiştirilmiştir. 1990’da öğrenci kabul eden tıp fakültesi sayısı 25 iken bu sayı 2000’de 47’ye, 2010’da 74’e yükseltilmiştir. Henüz öğrenci kabul etmeyenlerle beraber bu sayı 2014’de 85’in üzerine çıkmıştır. WHO’ya göre 2010-2014 arasında Dünya’da yılda ortalama 150 tıp fakültesi açılırken bunların %9’ü Türkiye’dedir. Almanya’da ise tıp fakültesi sayısı 2014 itibariyle 41, Fransa’da 52, İtalya’da 42’dir. Duvivier’in bir araştırmasına göre [13] bir ülkenin tıp fakültesi sayısı ile ilişkili faktörler şunlardır: coğrafi olarak ülkenin büyüklüğü ya da dağınıklığı (ABD, Çin, Hindistan, Japonya, Brezilya, Rusya, Endonezya) ve ekonomik olarak gelişmiş olmasına rağmen akademik olarak az gelişmiş olması. 2013 yılına göre aktif tıp fakültesi sayısı en yüksek 20 ülke aşağıda sıralanmıştır [13]. Buna göre 2013 yılında Türkiye Dünya’da en çok tıp fakültesi olan 8. ülkedir. 2015 yılı itibariyle Pakistan’ı geçerek 5. sıraya yükselecektir. İlk 10 içerisinde coğrafi sebeplerden ötürü tıp fakültesi açmaya ihtiyacı olmayan sadece 2 ülke bulunmaktadır: Meksika ve Türkiye. Türkiye, ayırca, 800.000 kişiye 1 tıp fakültesi ile gelişmiş Dünya’nın en yüksek oranlarından birine de sahiptir.

1 Hindistan 304 11.7%
2 Brezilya 182 7.0%
3 ABD 173 6.7%
4 Çin 147 5.7%
5 Pakistan 86 3.3%
6 Meksika 84 3.2%
7 Japonya 80 3.1%
8 Türkiye 72 2.8%
9 Rusya 62 2.4%
10 Bangladeş 61 2.3%
11 Kolombiya 57 2.2%
12 İran 54 2.1%
13 Endonezya 51 2.0%
14 İtalya 41 1.6%
15 Güney Kore 41 1.6%
16 Fransa 40 1.5%
17 Filipinler 38 1.5%
18 Almanya 36 1.4%
19 Arjantin 32 1.2%
20 Nijerya 32 1.2%

Hekim sayısını arttırırken kalitesini azaltan bu uygulama tek handikap değildir. Sağlık yatırımlarının küçük ama yeterli ivedi bakım merkezleri ve sağlık ocağı gibi önleyici, koruyucu ve acil hizmetler yerine, sofistike tanı ve tedavi araçları ile dev hastanelere yönlendirilmesi acil servisleri eski teknoloji ile donatılmış, donanımı eksik, yeterli hekim olmayan birimler haline getirmiştir. Önleyici yerine tedavi edici sağlık hizmeti politikalarının tercih edilmesi neticesinde pratisyen hekimliğin hakettiği değer ve algısı azaltılmış, farklı branşlarda tıp fakültesi mezun sayısına yakın sayıda ihtisas kadroları açılarak uzman sayısı gereğinden fazla arttırılmıştır. Hekimlerin özlük haklarındaki kayıplar, çok pahalı olan bir eğitimin sonunda bu eğitimin maddi kayıplarını bile karşılayamayan düzeyde düşük hakedişler, giderek uzayan ve ağırlaşan çalışma saatleri, zorunlu hizmet sonrası atama ve naklin neredeyse imkansızlaşması gibi etmenler hekimlerin özel sağlık kurumlarına kaymasını hızlandırmıştır. Tıp fakültesi mezunlarının genellikle ilk görevlendirme yerleri olan 2. basamak hastane acil servisleri ve ambulans sistemi yukarıdaki sebeplerden ötürü ciddi bir şekilde zayıflamıştır. Gerekli önleyici-koruyucu hekimlik hizmetlerin giderek azalması tedavi talebini aşırı arttırmış, polikliniklerin karşılayamadığı bu talep acil servislere acil olmayan başvurular şeklinde yansımaya başlamıştır. Önleyici-koruyucu hekimliği güçlendirmek adına acil servislerde çalışan pratisyen hekimler plansız şekilde ve bir anda Aile Hekimliği sistemine alınmış, bu sebeple de 2. basamak hastanelerin acil servislerinde bir anda yetişmiş ve tecrübeli hekim ihtiyacı bir anda onlarca kat artmıştır. Aile hekimliği sistemi halk tarafından kabul görmediği ve yönetilemediği için beklenen şekilde acil servis hizmet talebini azaltmamış, tam tersine pratisyen hekimlerin çekilmesi sonucunda 2. basamak hastanelerin acil servislerinde de daha önce yapılan hasta bakımı hizmetlerinin verilememesi ile sonuçlanarak acil olan ve olmayan tüm mesai dışı tıbbi bakım talebinin 3. basamak hastaneler ve üniversitelere yönelmesine yol açmıştır. Poliklinik ve Aile hekimliği sistemleri ücretlendirilirken acil servis hizmetlerinin acil olmayan hastalar için de ücretsiz hale getirilmesi acil olmayan hastaların acil servis talebini haklı olarak arttırmış ve bozulan sevk zincirini düzeltilemeyecek biçimde uygulamadan çıkarmıştır.  Sonunda acil servis başvuruları korkunç bir hızla artarak tüm ülkede bakılan hastaların %35’ine ulaşmıştır.

1993 yılında kuruluşundan itibaren sadece üniversite hastanelerinde eğitimi yapılan Acil Tıp, 13 yılda toplam 27 anabilim dalına ulaşmıştı. Yukarıdaki konjonktürde birden 3. basamak hastanelere yönelen acil hizmet talebini karşılamak amacıyla yanlışlar silsilesine bir halka daha eklenerek 2006 yılı Nisan ayında 18 Eğitim ve Araştırma Hastanesine Acil Tıp adı altında klinik şeflikleri dahi kurulmadan 200 asistan kadrosu açılarak kağıt üzerinde Acil Tıp eğitimine başlanmıştır. Hiçbir eğitimcisi, şefi, kliniği olmadan, eğitim koşulları tanımlanmadan, en az 10 yıldır eğitim veren hiçbir ana bilim dalının veya derneğin görüşü alınmadan ilan edilen bu kadrolar ve aynı yıl Eylül ayındaki asistan alımlarıyla beraber 2006 yılında açılan Acil Tıp ihtisas kadro sayısı yıllık 450’ye ulaşmıştır [4]. Özveriyle bu kliniklerde çalışan ve eğitim sorumluluğu olmamasına rağmen bunu en öncelikli görevi sayan Acil Tıp uzmanları, bu kliniklere destek veren üniversitelerdeki öğretim üyeleri ve acil tıp hevesini almış, öğrenme isteğiyle dolu cefakar asistanlarımızın canla başla çalışması sayesinde 2011 yılında bu klinikler ilk uzmanlarını vermişlerdir.

Acil Tıp anadalının bugünü

Ülkemizde 2015 itibariyle 42 tane Üniversite, 27 tane EAH, 8 tane EAH ile Afiliye Üniversite, 7 tane Özel Hastane ile Afiliye Vakıf Üniversitesi ve 2 tane EAH ile Afiliye Vakıf Üniversitesi olmak üzere toplam 86 klinik ve anabilim dalında Acil Tıp ihtisası verilmektedir (bkz. aşağıdaki Tablo). 2015 yılı itibariyle Acil Tıp Uzman sayısı 1000’e yaklaşmış, toplam eğitim gören asistan sayısı 1000’i geçmiştir. Acil Tıp Profesörü sayısı 50’ye Doçent sayısı 100’e ulaşmıştır. Uluslararası akademik dünya ile yakın ilişkisi, Avrupa ve Asya’nın en büyük Acil Tıp camiası olarak öncü konumda bulunması, genç akademisyen ve uzmanların eğitim şevki gibi faktörler sayesinde Türkiye Acil Tıbbı Dünya’da takdir edilen ve takip edilen bir noktaya gelmiştir. Avrupa Acil Tıp Kongresi, Asya Acil Tıp Kongresi gibi dünyanın en büyük organizasyonlarına ev sahipliği yapmakta, Avrasya Acil Tıp Kongresi adıyla 10 yıla yakın süredir kendi uluslararası kongresi ile dünya akademisyenlerini Türk meslektaşlarıyla buluşturmaktadır.

Vardiya usulü çalışmanın sürekli gündüz mesaisine göre mesai sonrası ruhsal yorgunluğunun daha az olması, haftaiçi gündüz saatlerinin de kişisel iş, eğlence ve dinlenmeye ayrılabilmesi, ekonomik getirisinin diğer branşlara göre daha yüksek olması, tüm acil tıp hekimlerinin sözleşme yapabilme hakkı, akademik ilerleme olanakları, kalabalık bir ekibin parçası olarak çalışmanın keyfi ve güveni gibi faktörler sayesinde giderek artan oranda tercih edilmektedir.

Acil Tıbbın kronolojik tarihçesi
  • 1993: Dr. Yıldırım Aktuna’nın Sağlık Bakanı olduğu Süleyman Demirel Başbakanlığındaki Bakanlar Kurulu’nun 12 Nisan 1993 tarihli kararı, 30 Nisan 1993 tarih ve 21567 sayılı Resmi Gazete’de 93/4270 karar sayısı ile yayınlanarak İlk ve Acil Yardım yeni bir uzmanlık dalı oldu. İhtisas süresi olarak ise yurtdışı denkleriyle uyumsuz olan 3 yıl belirlenmiştir [3].
  • 1993: Acil tıp teknikeri eğitim programı başladı [2].
  • 1994: Nisan 1994 Tıpta Uzmanlık Sınavında (TUS) Dokuz Eylül Üniversitesi 4, Fırat Üniversitesi 2 asistan kadrosu ilan etti; Dokuz Eylül’e 2, Fırat’a 1 asistan başladı [4].
  • 1994: Hastane öncesi hizmetlerde 077 Hızır Acil’den “112 Acil Yardım ve Kurtarma”ya geçildi [2].
  • 1994-1995: İstanbul, Ankara ve İzmir’de 112 ekipleri kuruldu. Ambulans ekiplerinde sağlık memurları, ebeler ve hemşireler, az bir kısmında ise doktorlar görev yapmaktaydı [2].
  • 1995: 25 Mayıs 1995 tarihinde Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD) kuruldu  [1].
  • 1996: Sağlık Bakanlığına bağlı okullarda ilk yardım ve acil bakım teknisyenliği bölümü açıldı  [2].
  • 1998: 30 Nisan 1998 tarihinde Türkiye’nin ilk “İlk ve Acil Yardım” uzmanı mezun oldu  [4].
  • 1999: Acil Tıp Uzmanları Derneği kuruldu. [14]
  • 2000: Acil sağlık hizmetlerinin bütün yurtta eşit, ulaşılabilir, kaliteli, süratli ve verimli olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla acil sağlık hizmetlerinin sevk ve idaresine dair usul ve esasları belirleyen “Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği” çıkarıldı. Toplam Acil Tıp Uzmanı sayısı 20, Anabilim Dalı sayısı ise sadece 14 idi [4].
  • 2002: 19 Haziran 2002’de Resmi Gazete’de yayınlanan Tıpta uzmanlık Tüzüğü ile uzmanlık ana dalının adı Acil Tıp olarak değiştirildi. İhtisasın süresi de Avrupa, ABD ve diğer ülkelerde denklik problemleri yaşanmaması gerekçesiyle 5 yıla çıkarıldı. Anabilim Dalı sayısı 17’ye yükseldi [4].
  • 2003: 5 yıl süreli ihtisas için ilk asistan alımı 2003 Nisan Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS) Sınavı ile yapıldı.
  • 2004: İlk defa Sağlık Bakanlığı’nın 112 acil yardım ve kurtarma istasyonlarına ve hastane acil servislerine ambulans ve acil bakım teknikeri ve acil tıp teknisyenlerinin atamaları yapıldı [2].
  • 2006: 2006 Nisan TUS’unda bir seferde 18 eğitim ve araştırma Hastanesi için toplam 200 Acil Tıp asistan kadrosu ilan edildi. Acil Tıp Anabilim Dalı sayısı ise 27’ye ulaştı [4].
  • 2009: 18 Temmuz 2009 tarih ve 27292 sayılı Resmi Gazete’de Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği yayımlandı. Acil tıp halen 5 yıl idi. İç hastalıkları ve genel cerrahi uzmanları için süre 2 yıl olarak belirlendi. Bu yönetmelik ile ortopedi ve travmatoloji uzmanları listeden çıkartılmıştı. Oluşturulan Tıpta Uzmanlık Kurulu rotasyon süresini 13 aya indirdi. O tarihte tıp fakültelerindeki ana bilim dalı sayısı 45’e, eğitim ve araştırma hastanelerindeki acil tıp kliniği sayısı ise 28’e ulaşmıştı [4].
  • 2011: 26 Nisan 2011 tarih ve 27916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kanun ile acil tıp uzmanlık eğitim süresi 4 yıla düşürüldü [4].
  • 2011: 5 Mayıs 2011 tarihinde Eğitim ve Araştırma hastaneleri ilk uzmanlarını verdi [4].
Acil Tıp ihtisasında ilkler
  • İlk Acil Tıp Asistanı
  • İlk Acil Tıp Uzmanı
  • İlk Acil Tıp Doçenti
  • İlk Kadın Acil Tıp Doçenti
  • İlk Acil Tıp Profesörü
  • İlk Kadın Acil Tıp Profesörü

Acil Tıp alanındaki Sürekli Akademik Yayınlar

Acil Tıp uzman sayısındaki artışa paralel şekilde, acil tıp akademisyenlerinin sayısında da artış meydana gelmiştir. Buna bağlı olarak acil tıp alanında ulusal ve uluslararası indekslere giren dergilerdeki yayın sayılarında da yıllar içinde artış izlenmektedir. Acil Tıp branşında 2015 itibariyle, ülkemizdeki 2 Ulusal Acil Tıp derneğinin sponsorluklarında hizmet veren, Türkçe olarak başlamış ve şu anda sadece İngilizce yayın kabul eden, Uluslararası yayıncısı olan (Elsevier) ve Uluslararası İkincil İndekslerde listelenen (ScienceDirect) Uluslararası 1  [5], hem Türkçe hem İngilizce yayın kabul eden, Ulusal yayıncısı olan (AVES) ve Uluslararası Tersiyer indekslerde listelenen (Open-Access) Ulusal 1 [6], Türkçe ve İngilizce Vaka sunumlarını kabul eden, Ulusal yayıncısı olan (AVES) Uluslararası 1 [7] olmak üzere toplam 3 akademik dergi bulunmaktadır.

Acil Tıp Eğitimi

Türkiye’de Acil Tıp eğitimi TUKMOS tarafından Acil Tıp alanında oluşturulmuş standartlar dahilinde verilmek zorundadır [8]. Bu kriterlere uygunluk 2016 yılından itibaren denetlenmeye başlanacak olup klinikler kendi eğitim programlarını buna göre düzenlemek ve ülke çapında bir standarda uyum sağlamak durumundadırlar [8]. TUKMOS’un belirlediği klinikler tarafından verilen eğitimler dışında Acil Tıp derneklerinin son derece kapsamlı ve yaygın eğitim etkinlikleri de bulunmaktadır. Bunların yanı sıra her iki derneğin ilkbahar ve sonbaharda yapılan birer ulusal kongresi vardır. Sonbahar kongresi 2 yılda bir Uluslararası Avrasya Acil Tıp Kongresi olarak tertip edilmektedir. Ayrıca her yıl ilkbaharda sadece Acil Tıp asistanlarına yönelik, Acil Tıp Asistan Birliği altında çalışan asistanlar tarafından her sene farklı bir kliniğin ev sahipliğinde düzenlenen festival havasında bir Acil Tıp Asistan Sempozyumu da yapılmaktadır.

Acil Tıp ve FOAMed (Free, Open Access Medical Education)

Acil Tıp anadalı, Tıp eğitiminde 2012 yılından itibaren bir fenomen haline gelen blog yazarlığı temelli sürümiçi eğitim sitelerinin en yaygın şekilde başladığı branştır. Bu akım, FOAMed (Free, Open Access Medical Education) adı altında şekillendirilerek başta Twitter olmak üzere (#foamed) tüm sosyal ağlar kullanılarak uygulanan bir asenkron sürekli eğitim çeşidi olarak büyük önem kazanmıştır. Yurtdışında 150’den fazla blog ve portal ile sürdürülen bu asenkron eğitim modeli, ülkemizde de yurtdışı ile hemen hemen aynı zamanlarda Acilci.Net adı altında başlamıştır. Serbest Açık Erişimli Acil Tıp Eğitimi vizyonuyla 2012 yılından beri faaliyet gösteren, çeşitli fakülte ve EAH’larda çalışan 20’den fazla öğretim üyesi, uzman ve asistan tarafından sürekli olmak üzere 100’den fazla Acil Tıp eğitmeninin katkı verdiği Acilci.Net, 1 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Dünya’nın yerel dilde yayın yapan en büyük Acil Tıp eğitim portalıdır [9]. Portalın bu başarısı nedeniyle hem EuSEM (Avrupa Acil Tıp Derneği) hem de ASEM (Asya Acil Tıp Derneği) tarafından Uluslararası kongrelere davet edilmiş ve Acil Tıp Asistan Birliği (ATAB) [10] tarafından 2014 yılında “asistan eğitiminde en faydalı kaynak” olarak seçilmiştir [9]. Sitemizin yanı sıra farklı bloglar ve portallar da kurulmuş ve kurulmaya devam etmektedir. Bir klinik, dernek ya da kişi temelli olarak yapılanan bu bloglar da branşımızın gelişimine ve eğitimine sonsuz katkılar sağlamaya devam etmektedirler. Aşağıda bu bloglardan bilgimiz dahilinde olanların bir listesi bulunmakta olup yeni siteleri de elimizden geldiğince buradan yayınlamaya ve duyurmaya devam edeceğiz:

Acil Tıp alanındaki Türkiye kaynaklı Eğitim ve İletişim Siteleri

İnternet Sitesi Adresi Facebook Twitter Kuruluş Tarihi Yapısı
Acilci.Net www.acilci.net /foamedtr @acilci_net 2012 Ücretsiz erişim. Yazıların hepsi bir Editöryal Kurul tarafından denetlenir. Konuk ve Sürekli Yazarlardan oluşan bir kadrosu vardır. Her yazının yazarı, editörü ve kaynakları verilmektedir. Reklam ya da sponsor kabul etmemektedir. Düzenli yayına devam etmektedir.
Havayolum.Net www.havayolum.net /havayolumnet @havayolumnet 2014 Ücretsiz erişim. Türkiye Acil Tıp Derneği’nin Havayolu Çalışma Grubu Resmi internet sitesidir. Her yazının yazarı belirtilmiş olup yazılar referanslandırılmaktadır. Editöryal Kurul belirtilmemiştir ancak tüm içerikler Çalışma Grubu tarafından oluşturulmakta olup künyesinde tüm ekip bilgileri verilmiştir. Reklam kabul etmemektedir. Düzenli yayına devam etmektedir.
ATAB www.atabir.com groups/aciltipasistan @atab2008 2014 Ücretsiz erişim. Acil Tıp Asistan Birliği’nin Resmi internet sitesidir. Eğitim kaynakları mevcut olsa da daha çok birlik haberlerini bildirmeye ağırlık verir. Reklam kabul etmemektedir. Düzensiz yayınlanmaktadır.
LiveonED www.liveoned.wordpress.com /deuacil 2014 Ücretsiz Erişim. Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Tıp AD eğitim sitesidir. Editöryal Kurul bulunmamaktadır ancak künyesinde tüm ekip bilgileri verilmiştir. Reklam kabul etmemektedir. Düzensiz yayınlanmaktadır. Sık sık server problemi yaşamaktadır.
Aciltıp.com www.aciltıp.com /aciltipuzmanları @acilTIP 2013 Ücretsiz erişim. Yazıların yazarları belirtilmemektedir. Genellikle referanslandırma yoktur. Editöryal Kurul bulunmamaktadır. Yazı içi reklam almaktadır. Düzenli yayına devam etmektedir.
Acilbook.com www.acilbook.com 2013 Ücretsiz erişim. Her yazının yazarı belirtilmiş olup yazılar referanslandırılmaktadır. Editöryal Kurul bulunmamaktadır. Reklam ya da sponsor kabul etmemektedir. Düzensiz yayınlanmaktadır. Sık sık server problemi yaşamaktadır.
Torsiyon.com www.torsiyon.com 2013 Ücretsiz erişim. Acil Tıp mizah sitesidir. Eğitim kaynağı bulunmamaktadır. Reklam ya da sponsor kabul etmemektedir. Düzensiz yayınlanmaktadır.

Tıpta uzmanlık öğrencisi alma sırasına göre Acil Tıp Uzmanlık eğitimi veren Acil Tıp Anabilim Dalları ve Klinikleri

SıraAcil Tıp KliniğiŞehirAcil Tıp Kliniğinin İlk Asistan AlımıKurum YapısıEski AdıYeni Adı
1Dokuz Eylül Üniversitesiİzmir1994Devlet Üniversitesi
2Fırat ÜniversitesiElazığ1994Devlet Üniversitesi
3Marmara Üniversitesiİstanbul29 Kasım 1994Devlet Üniversitesi
4Erciyes ÜniversitesiKayseri1995Devlet Üniversitesi
5Necmeddin Erbakan ÜniversitesiKonya1995Devlet ÜniversitesiSelçuk Üniversitesi Meram Tıp FakültesiNecmeddin Erbakan Üniversitesi
6Dicle ÜniversitesiDiyarbakır1995Devlet Üniversitesi
7Çukurova ÜniversitesiAdanaDevlet Üniversitesi
8Uludağ ÜniversitesiBursaDevlet Üniversitesi
9Hacettepe ÜniversitesiAnkaraDevlet Üniversitesi
10Akdeniz ÜniversitesiAntalyaDevlet Üniversitesi
11Cumhuriyet ÜniversitesiSivasDevlet Üniversitesi
12Ondokuz Mayıs ÜniversitesiSamsunDevlet Üniversitesi
13Atatürk ÜniversitesiErzurumDevlet Üniversitesi
14Karadeniz Teknik ÜniversitesiTrabzonDevlet Üniversitesi
15Süleyman Demirel ÜniversitesiIspartaDevlet Üniversitesi
16Gülhane Askeri Tıp AkademisiAnkaraAskeri ÜniversiteGülhane Askeri Tıp Fakültesi
17İnönü ÜniversitesiMalatyaDevlet Üniversitesi
18Gazi ÜniversitesiAnkaraDevlet Üniversitesi
19Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTokatDevlet Üniversitesi
20Gaziantep ÜniversitesiGaziantepDevlet Üniversitesi
21Afyon Kocatepe ÜniversitesiAfyonDevlet Üniversitesi
22Kocaeli ÜniversitesiKocaeliDevlet Üniversitesi
23Pamukkale ÜniversitesiDenizliDevlet Üniversitesi
24Eskişehir Osmangazi ÜniversitesiEskişehirDevlet Üniversitesi
25Yüzüncü Yıl ÜniversitesiVanDevlet Üniversitesi
26Ege ÜniversitesiİzmirDevlet Üniversitesi
27Mersin ÜniversitesiMersinDevlet Üniversitesi
28Ufuk Üniversitesi Rıdvan Ege EAHAnkaraEAH Afiliye Vakıf Üniversitesi
29Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ankara Atatürk EAHAnkaraEAH Afiliye Devlet ÜniversitesiAnkara Atatürk EAH
30Ankara Etlik İhtisas EAHAnkaraKapandıEğitim ve Araştırma HastanesiEtlik SSKKapandı
31Ankara EAHAnkaraEğitim ve Araştırma HastanesiAnkara HastanesiAnkara EAH
32Ankara Keçiören EAHAnkaraEğitim ve Araştırma Hastanesi
33Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAHAnkaraEğitim ve Araştırma HastanesiDışkapı SSKAnkara Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH
34Ankara Numune EAHAnkaraEğitim ve Araştırma HastanesiAnkara Gureba Hastanesi

Ankara Numune
35Bezm-i Alem ÜniversitesiİstanbulDevlet ÜniversitesiVakıf Gureba

Bezm-i Alem Valide Sultan Vakıf Gureba EAH
Bezm-i Alem Üniversitesi
36İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi
37İstanbul EAH (Samatya)İstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi
38Medeniyet ÜniversitesiİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiGöztepe SSK

İstanbul Göztepe EAH
Medeniyet Üniversitesi
39İstanbul Haseki EAHİstanbul2014Eğitim ve Araştırma Hastanesi
40İstanbul Haydarpaşa EAHİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiHaydarpaşa Numune
41İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi
42İstanbul Okmeydanı EAHİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiOkmeydanı SSK
43İstanbul Şişli Hamidiye Etfal EAHİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiHamidiye Etfal Hastane-i
Âlisi
İstanbul Şişli Etfal Hamidiye
44İstanbul Gaziosmanpaşa Taksim EAHİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiTaksim İlkyardım

Taksim EAH
İstanbul Gaziosmanpaşa Taksim
45İzmir Katip Çelebi ÜniversitesiİzmirEğitim ve Araştırma Hastanesiİzmir Atatürk EAHKatip Çelebi Üniversitesi
46İzmir Bozyaka EAHİzmirEğitim ve Araştırma HastanesiBozyaka SSK
47İzmir Tepecik EAHİzmirEğitim ve Araştırma HastanesiTepecik SSK
48Başkent (Ankara) ÜniversitesiAnkaraÖzel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
49Harran ÜniversitesiŞanlıurfaDevlet Üniversitesi
50İstanbul Bilim Üniversitesi İstanbulÖzel Hastane Afiliye Vakıf ÜniversitesiFlorence Nightingale Hastanesi
51Kafkas ÜniversitesiKarsDevlet Üniversitesi
52Kırıkkale ÜniversitesiKırıkkaleDevlet ÜniversitesiSüleyman Demirel Araştırma ve Uygulama Hastanesi
53Adana Numune EAHAdanaEğitim ve Araştırma HastanesiAdana Numune
54Ankara ÜniversitesiAnkaraDevlet Üniversitesi
55Düzce ÜniversitesiDüzceDevlet ÜniversitesiKonuralp Göğüs Hastalıkları Hastanesi
56Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Tıp FakültesiHatayDevlet Üniversitesi
57Adnan Menderes ÜniversitesiAydın2011Devlet ÜniversitesiAydın Memleket Hastanesi

Aydın Devlet Hastanesi
58Yeditepe ÜniversitesiİstanbulÖzel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
59Kahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiKahramanmaraşDevlet Üniversitesi
60Abant İzzet Baysal ÜniversitesiBoluDevlet Üniversitesi
61İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp FakültesiİstanbulDevlet Üniversitesi
62Trakya ÜniversitesiEdirneDevlet Üniversitesi
63Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp FakültesiKonyaDevlet ÜniversitesiKonya Üniversitesi Selçuklu Tıp FakültesiSelçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi
64Antalya EAHAntalyaEğitim ve Araştırma Hastanesi
65Erzurum Bölge EAHErzurumEğitim ve Araştırma Hastanesi
66İstanbul Bağcılar EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi
67İstanbul Ümraniye EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi
68Kayseri EAHKayseriEğitim ve Araştırma Hastanesi
69Konya EAHKonyaEğitim ve Araştırma Hastanesi
70Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rize2011Eğitim ve Araştırma HastanesiRize EAHRecep Tayyip Erdoğan Üniv
71Sakarya ÜniversitesiSakarya2011EAH Afiliye Devlet ÜniversitesiSakarya SSK

Sakarya EAH
Sakarya Üniversitesi
72Trabzon NumuneTrabzonEğitim ve Araştırma Hastanesi
73Bursa Şevket YılmazBursa2011Eğitim ve Araştırma Hastanesi
74Samsun Mehmet Aydın EAHSamsunEğitim ve Araştırma Hastanesi
75Çanakkale 18 Mart ÜnivÇanakkaleDevlet Üniversitesi
76Bülent Ecevit ÜniversitesiZonguldakDevlet ÜniversitesiZonguldak Karaelmas ÜniversitesiBülent Ecevit Üniversitesi
77Başkent (Adana) ÜnivAdana2011Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
78İstanbul Fatih Sultan Mehmet EAHİstanbul2011Eğitim ve Araştırma Hastanesi
79Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan HastanesiManisa2012Devlet Üniversitesi
80Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Evliya Çelebi EAHKütahya2012EAH Afiliye Devlet Üniversitesi
81Medipol Üniversitesiİstanbul2012Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
82Adıyaman ÜniversitesiAdıyaman2012EAH Afiliye Devlet Üniversitesi
83Acıbadem Üniversitesiİstanbul2014Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
84İzmir Üniversitesi Medical Park Hastanesiİzmir2014Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi
85Kocaeli Derince EAHDerince2014Eğitim ve Araştırma Hastanesi
86İstanbul Kanuni Sultan Süleyman EAHİstanbul2015Eğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Bakırköy Kadın Hastalıkları EAHİstanbul Kanuni Sultan Süleyman EAH
87Namık Kemal ÜniversitesiTekirdağ2015EAH Afiliye Devlet Üniversitesi
88Ahi Evran ÜniversitesiKırşehirHenüz asistan almadıEAH Afiliye Devlet ÜniversitesiKırşehir SSK
89Bozok ÜniversitesiYozgatHenüz asistan almadıEAH Afiliye Devlet Üniversitesi
90Muğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiMuğlaHenüz asistan almadıEAH Afiliye Devlet Üniversitesi

Kaynaklar

  1. Uluslararası Acil Tıp Federasyonu ve Türkiye Acil Tıp Derneği
  2. Kocaeli 112 Acil Sağlık Hizmetleri
  3. 30 Nisan 1993 tarihli Resmi Gazete
  4. Acil Tıp 4 Yıl – Doç. Dr. Cem Oktay – http://www.medimagazin.com.tr/authors/cem-oktay/tr-acil-tip-dort-yil-72-50-2836.html
  5. Turkish Journal of Emergency Medicine – http://trjemergmed.com/
  6. Eurasian Journal of Emergency Medicine – Eski Adı: Akademik Acil Tıp Dergisi
  7. Journal of Academic Emergency Medicine Case Reports
  8. TUKMOS Zorunlu Acil Tıp Eğitim Standartları v2.0 – www.tuk.saglik.gov.tr/muf2/acil_tip.doc
  9. Acilci.Net – Serbest Açık Erişimli Acil Tıp Eğitim Kaynağı – http://acilci.net/
  10. Acil Tıp Asistan Birliği – http://www.atabir.com/
  11. Tus Taban Puanları http://www.tusrehberi.com/
  12. Marmara Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Resmi Sitesi
  13. Duvivier RJ1, Boulet JR, Opalek A, van Zanten M, Norcini J. Overview of the world’s medical schools: an update. Med Educ. 2014 Sep;48(9):860-9. doi: 10.1111/medu.12499.
  14. Acil Tıp Uzmanları Derneği
Print Friendly

2 yorum

  1. Ankara Etlik İhtisas Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesine dönüşmemiştir. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği ayrı bir klinik olarak sağlık bakanlığı ilk asistanları aldığı zaman zaten mevcuttu. O zamandan beri Ankaranın en büyük, en çok ambulans kabul eden acil tıp kliniğidir. Etlik İhtisas ayrı bir hastane idi ve daha sonra kapatıldığında asistan ve uzmanları çeşitli hastanelere dağıtıldı. Bu bilgiyi düzeltmenizi istiyorum…

Siz de bu yazıya bir yorum yapın