Anasayfa > Akademik Kategori > HAVA EMBOLİSİ

HAVA EMBOLİSİ

Hava Embolisi – Genel Bakış

Acil servislerde, hastaya IV tedavi verilmesi sırasında enjektörün içinde kalan havanın IV kanül içerisinden hastanın dolaşımına karışması sonucu karşılaşılan medikal ve biraz da sosyal sorunlar sanırım tüm acil hekimlerinin sıkça karşılaştığı durumlar arasında. Hava embolisi; acil tıbbın temel konuları arasındadır ve gerek acil tıp hekimlerinin gerekse tedavi uygulayıcılarının (hemşire vs) zaman zaman tedirgin olmasına sebep olmaktadır.

-‘Hocam, hastanın damar yolundan hastaya biraz hava gitti birşey olur mu?’

-‘Ne kadar gitti?’

-‘Biraz gitti, tam bilmiyorum. Ne kadar gidince sorun olur ki?’

Bu diyaloğu sanırım hepimiz yaşadık. Daha önce de sitemizde başka konuların içerisinde hava embolisinden bahsedilmişti.

Bu yazımda hava embolisinden ve yönetiminden bahsedeceğim.

Hava Embolisi; havanın, direk ileti ve basınç farkı yoluyla venöz veya arteryel sisteme girmesi olarak tanınlanmaktadır. Venöz hava girişi; künt ya da penetran travma, santral venöz kateter girişimi, intravenöz kontrast enjeksiyonları ve ameliyatlar (örn. Oftalmolojik girişimler, nörocerrahi, dental prosedürler ve sezaryen doğum) ile gerçekleşir.

  • Orta ve büyük hava embolileri hızlı teşhis ve tedavi gerektiren tıbbi acil durumlardır.
  • Köpek modeli: Köpeklerde yapılan deneyde 0.5 mL/kg/dk havanın kardiyorespiratuar yetmezliğe yol açtığı gösterilmiştir1
  • İnsan verileri: İnsanlarda ise100 mL/sn’de verilen 200-500 mL hava akut olarak ölümcül (~ 3-5 mL/kg) olarak tanımlanmış2

EPİDEMİYOLOJİ

  • Acil servislerde gelişen hava embolisilerinin en sık sebebi; santral kateterlerdir ve insidans: 1/40-1/3000 olarak bildirilmiştir2 .
  • Periferik damar yollarının sebep olduğu hava embolisindeki insidans tanımlamasında halen çok net ve güçlü bir çalışma yayınlanmamıştır.
  • 1997’de yapılan bir çalışmada, önceden kontrastsız Toraks BT çekilmesine karar verilen 208 hastanın üst ekstremite venlerine 18 veya 20 G IV kanül yerleştirilmiş. 6 hastada pulmoner damarlarda, 2 hastada sağ ventrikülde, 1 hastada sağ atriyumda olacak şekilde hastaların % 4.8 ‘inde klinik olarak anlamlı olmayan hava embolisi saptanmış3.

PATOFİZYOLOJİ

  • Hipovolemi, venöz sistem içindeki basıncın düşmesine sebep olur. Daha yüksek basınçlı hava ise düşük basınçlı venler içerisinde rahatlıkla ve hızlı bir şekilde hareket eder
  • Venöz hava sağ kalpten pulmoner sisteme girer, arteriolar duvardan geçer ve alveolar boşluğa yayılır
  • Hava> 50 mL olduğunda sağ ventrikül çıkış yolunu tıkayabilir
  • Büyük kabarcıklar sağ kalpten gelen akışı azaltır
  • Daha küçük kabarcıklar, pulmoner arteriyoller, mikrosirkülasyon ve koroner damarlarda hapsolur, ileri akışı engeller ve vazokonstruksiyona, miyokard iskemisine neden olur

KLİNİK PREZENTASYON

  • Çok çeşitli ve nonspesifik prezentasyon4
  • Sık karşılaşılan Semptomlar: baş dönmesi, dispne, substernal göğüs ağrısı, artmış BVD,
  • Sık karşılaşılan Bulgular: hipoksi, kardiyak üfürüm, açıklanamayan hipotansiyon veya hemodinamik kollaps, bilinç kaybı

 TEŞHİS YÖNTEMLERİ

EKG: sinüs taşikardisi, sağ kalp yüklenme bulguları, T dalgası değişiklikleri (sensitif ve  spesifik olmayan)·

End Tidal CO2: Açıklanamayan 2 mmHg’lik düşüş VAE’yi işaret edebilir (spesifik değil)·

Akciğer PA veya Göğüs BT: pulmoner arterde hava veya pulmoner arter genişlemesi (sensitif değil fakat oldukça spesifik)·

Pulmoner Arterde HAVA EMBOLİ si
Pulmoner Arterde HAVA EMBOLİ si

Transtorasik EKO ile intrakardiyak hava görülebilir. ·

Transözofageal EKO:  venöz hava embolisinin tespiti için en sensitif yöntemdir

Sağ Ventrikülde HAVA EMBOLİ si
Sağ Ventrikülde HAVA EMBOLİ si

YÖNETİM

  • Yüksek akışlı % 100 oksijen veriniz·
  • Hasta hemodinamik olarak instabil ise, hastayı sol lateral dekübit pozisyonuna (Durant manevrası) ve/veya Trendelenburg pozisyonuna getiriniz
  • Kardiyovasküler kollaps ve kardiyak arrest standart şekilde yönetilmelidir
    • Hemodinamik destek: IV sıvılar, inotroplar ve vazopressörler
    • Kaliteli göğüs basısı ile CPR‘ı hızla başlatınız·
  • Eğer santral kateter varsa bu kateterden mekanik olarak havayı çekin
  • Acil kardiyopulmoner bypass düşünün
  • Hiperbarik oksijen tedavisi5
    • Hiperbarik oksijen tedavisi; kandaki parsiyel oksijen basıncını artırır ve parsiyel azot basıncını azaltır
    • Teorik olarak, bu emboli içinden azotun kana yayılmasına ve kabarcık boyutunun azalmasına neden olur

SONUÇ OLARAK

  • Hava embolisi, santral kateter yerleşimi ve spesifik cerrahi prosedürlerin nadir fakat potansiyel olarak ölümcül bir komplikasyonudur·
  • Başlangıçta belirti ve bulgular nonspesifik olduğundan, hava embolisini tanımak güç olabilir.
  • Santral kateter takıldıktan sonra kötüleşen hastalarda mutlaka bu tanıyı düşününüz·
  • Tedavide; destek tedavisine, eğer mümkünse hava embolisinin mekanik olarak uzaklaştırılmasına ve hiperbarik tedavi ve kardiyopulmoner bypass için erken konsültasyona odaklanmalıdır.

 

 

 

Kaynaklar
1.
Adornato D, Gildenberg P, Ferrario C, Smart J, Frost E. Pathophysiology of intravenous air embolism in dogs. Anesthesiology. 1978;49(2):120-127. [PubMed]
2.
Feil M. Preventing central line air embolism. Am J Nurs. 2015;115(6):64-69. [PubMed]
3.
Groell R, Schaffler G, Rienmueller R. The peripheral intravenous cannula: a cause of venous air embolism. Am J Med Sci. 1997;314(5):300-2; discussion 299. [PubMed]
4.
Campbell J. Recognising air embolism as a complication of vascular access. Br J Nurs. 2014;23(14):S4, S6-8. [PubMed]
5.
Alvaran S, Toung J, Graff T, Benson D. Venous air embolism: comparative merits of external cardiac massage, intracardiac aspiration, and left lateral decubitus position. Anesth Analg. 1978;57(2):166-170. [PubMed]
Print Friendly, PDF & Email

Biyografi: Erkman Sanrı

Erkman Sanrı
Marmara Üni. Pendik EAH'nde Acil Tıp Uzmanı olarak çalışmaktadır. Tarsus Amerikan Kolejli, Kartal EAH ihtisaslıdır. Acil Tıbba aşkı öğrenciliğinde DEÜ'nde başlamıştır. EuSEM YEMD exchange programı geliştiricilerindendir. 2001'den beri gitarist olarak sahne almaktadır. "Rule Out" isimli acil tıp doktorlarından oluşan grubu ile halen müzik yapmaktadır. Rock’ın progressive’ini, puronun kübalısını ve kahvenin sertini sever. Çok gezen bilircilerdendir. İçindeki okuma ve yazma sevgisini Acilci.Net'te gidermek hevesindedir. erkman.sanri@acilci.net

Yazarın diğer yazıları da belki ilginizi çeker

Genel Hatları ile Belli Başlı Nontrombotik Emboliler

 Yunancadaki “embolos” kelimesinden köken alan emboli, türetilmiş olduğu dilde “tıkaç ya da tıpa” anlamında kullanılmaktır. …

2 yorum

  1. Yani bir insanin serum baglandigi herhangi bir damarina 50 ml hava girdiginde ex olur fiyorsunuz dogrumu anladim

  2. Erkman Sanrı

    İnsanlarda yapılan çalışmalarda 100 mL/sn’de verilen 200-500 mL hava akut olarak ölümcül (~ 3-5 mL/kg) tanımlanmış. > 50 mL hava ise sağ ventrikül çıkış yolunu tıkayabilir şeklinde tanımlanıyor

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Pin It on Pinterest